Yeni Mineral: Meridianiite

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Kimya Mühendisliği mezunu olan ve halen Hollanda’da Delft Teknik Üniversitesi’nde kimya mühendisi olarak görev yapan Dr. Fatma Elif Genceli, doktora çalışması sırasında, Antarktika buzulunda adını “Meridianiite” verdiği yeni bir mineral keşfederek uluslararası literatüre girdi.

Genceli, adını ”Meridianiite” koyduğu ve formülü “MgSO₄·11H₂O” olan ve International Mineral Association’dan (IMA) onay alarak literatüre giren mineralin hikayesini şöyle anlattı: “2005 yılında, MgSO₄‘ün (Magnezyum sülfat) düşük sıcaklıktaki molekül yapısı MgSO₄·11H₂O’nun bilimsel literatürde hatalı kayıtlı olduğunu bulmuştum. Molekülün mineral olduğunun ispatı için dünya üzerinde herhangi bir yerde doğal olarak oluştuğunun kanıtlanması gerekiyordu. Yaptığım araştırmada bunun Antarktika buzulunda olabileceğini düşündüm. 2007 yılı Ocak ayında Japonya’ya gittim, orada Antarktika buzulunda ve Hokkaido Adası-Saroma Gölü’ndeki deniz tuzunda bu minerali buldum”.

Molekülün, mineral olduğunun ispatı için dünya üzerinde herhangi bir yerde doğal olarak oluştuğunun kanıtlanması gerektiğinden, Antarktika buzulunda araştırma yapan ve minerali deniz tuzunda bulan Genceli, tez önerisi (proposal) yazarak, International Mineral Association’a yolladı. NASA için çalışan Prof. Ron Peterson’da Kanada’nın kuzeyinde bir ağacın gövdesinde aynı minerali bularak Genceli ile aynı zamanda tez önerisi verdiğinden, buluşu Genceli ve Peterson gerçekleştirdi.

Bu arada, bir mineralbilimci olmamasına karşın kimya mühendisliği eğitimi alan, kristalizasyon ve ayırma teknolojileri alanında çalışmaları olan Dr. Genceli, Delft Teknik Üniversitesi tarafından üstün başarı ve onur derecesi (Cum-Laude) ile ödüllendirildi.

Genceli, F. E. Lutz, M. Spek, A. L. Witkamp, G. J. 2007. Crystallization and Characterization of a New Magnesium Sulfate Hydrate MgSO₄·11H₂O. Crystal Growth & Design 2007, V. 7, No. 12, pp. 2460-2466.

The MgSO₄ crystal hydrate formed below approximately 0 °C was proven to be the undecahydrate, MgSO₄·11H₂O (meridianiite) instead of the reported dodecahydrate MgSO₄·12H₂O. The crystals were grown from solution by eutectic freeze and by cooling crystallization. The crystal structure analysis and the molecular arrangement of these crystals were determined using single crystal X-ray diffraction (XRD). Reflections were measured at a temperature of 110(2) K. The structure is triclinic with space group P1̅ (No. 2). The crystal is a colorless block with the following parameters F.W. = 318.55, 0.54 × 0.24 × 0.18 mm³, a = 6.72548(7) Å, b = 6.77937(14) Å, c = 17.2898(5) Å, α = 88.255(1)°, β = 89.478(2)°, γ = 62.598(1)°, V = 699.54(3) ų, Z = 2, D_calc = 1.512 g/cm³, μ = 0.343 mm⁻¹. Raman spectroscopy was used for characterizing MgSO₄·11H₂O and for comparing the vibrational spectra with the MgSO₄·7H₂O salt. Between the two salts, there are significant differences mainly in the type of interactions of water with sulfate groups in the lattice, in view of the different O−H stretching vibrations, as well as sulfate, O−H···O (sulfate) and O−Mg−O bands vibrational modes. Thermogravimetric analysis confirmed the stochiometry of the MgSO₄·11H₂O salt. Additionally, the Miller indices of the major faces of MgSO₄·11H₂O crystals were defined.

Bu haber, AA, Crystal Growth & Design ve İTÜ sitelerinden derlenmiştir.