Yerbilimleri

Tüm Zamanların En Yüksek Varil Başı Ham Petrol Fiyatı

Son gelişmelere göre, uluslararası piyasalarda petrol fiyatları rekor kırmaya devam ediyor. ABD tipi petrolün varil fiyatı 118 doları aştı. Londra Brent tipi ham petrol de 115 doları aştı. (CNNTURK, 2008c; TRT, 2008c) Nev York borsasında petrolün varil fiyatı 117 dolara çıktı. Londra borsasında ise, petrolün varil fiyatı, 114 doları geçti. (TRT, 2008b)

Dünya genelinde ABD dolarının değerinin düşmesi ve ABD’de, Ortadoğu’da ve Çin’de artacak olan ham petrol ihtiyacının karşılanması konusundaki kaygılar nedeniyle, uluslararası piyasalarda ham petrolün varil fiyatı rekor üstüne rekor kırıyor. (CNNTURK, 2008a; NTVMSNBC, 2008a)

Karikatür: David Horsey, cagle.com

Yılbaşından bu yana % 17 artış gösteren petrol varil fiyatı, ortalama 100 dolardan işlem görüyor. (TRT, 2008a)

Birleşik Devletler’de Mayıs ayı ham petrol varil fiyatı 113.66 (114.95!) dolara kadar yükseldi ve 113,40 (114.22!) dolardan işlem görmeye başladı. Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı ise 111.85 (112.73!) doları gördükten ve 111.54 dolara indi. (CNNTURK, 2008b; NTVMSNBC, 2008b)

Petrol fiyatlarının bu derece yükselmesi en büyük etken olarak, Meksika’daki kötü hava koşulları ve Meksika Körfezi’ndeki limanlardan yapılamayan petrol taşımacılığı gösteriliyor. Nijerya’daki bir boru hattına saldırı düzenlendiği yolundaki haberler üzerine, petrolün varili Nev York (New York ~ Nüv York) borsasında 117 doları buldu. Ayrıca yaz aylarında  ABD’de de benzine isteğinin artması ve doların değerinin düşük olmasının diğer etkenlerden… (NTVMSNBC, 2008c)

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ise, petrol ihtiyacının mevcut stoklarla karşılanabileceğini söylüyor. OPEC, petrol fiyatlarının yükselmesinde, mevcut petrol stoklarının yeterli olduğunu; ama ABD dolarının değerinin düşük olmasının, spekülatif (~vurguncu) ticaret anlayışının ve siyasi gerginliklerin bu artışa sebep olduğunu söylüyor.

İngiltere ve Birleşik Devletler ise, küresel ekonominin yavaşlamasında önemli bir role sahip yüksek petrol fiyatlarından, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nü (OPEC) sorumlu tutuyor.

Zincirleme bir tepkime gibi, petrol fiyatlarındaki artış, dizel yakıt fiyatlarındaki bir artışı da sebep olurken; bu da gıda fiyatlarındaki bir artışa sebep oluyor.

Günümüzde, en büyük petrol tüketicisi ABD, bunu Çin ve Japonya takip ediyor. İlk 15′teki diğer ülkelerse Rusya, Almanya, Hindistan, Kanada, Brezilya, Güney Kore, Suudi Arabistan, Meksika, Fransa, Birleşik Krallık, İtalya ve İran şeklinde sıralanıyor. (EIA, 2008) Bu fiyat artışından en çok etkilenecekler arasında da en başta bu ülkeler geliyor.

Kaynakça:

CNNTÜRK, 2008a. Petrol tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı, cnnturk.com, 15 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
CNNTÜRK, 2008b. Petrolün varil fiyatı 115 dolara yaklaştı, cnnturk.com, 16 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
CNNTÜRK, 2008c. Petrol fiyatları 118 doları aşarak rekor kırdı, cnnturk.com, 16 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
EIA, 2008. Top World Oil Consumers - Thousand barrels per day at 2006, Energy Information Administration, tonto.eia.doe.gov, 16 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
NTVMSNBC, 2008a. Petrol fiyatlarında yeni rekor, ntvmsnbc.com, 15 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
NTVMSNBC, 2008b. Petrol fiyatları 114 doları aştı, ntvmsnbc.com, 16 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
NTVMSNBC, 2008c. Petrol 120 dolara doğru, ntvmsnbc.com, 22 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
TRT, 2008a. Petrol Fiyatlarında Yeni Rekor, trt.net.tr, 15 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
TRT, 2008b. Petrol Fiyatları Rekora Doymuyor, trt.net.tr, 18 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
TRT, 2008c. Petrol Fiyatları Rekora Doymuyor, trt.net.tr, 22 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.

Yazar adı ve yayın adı kaynak belirtilerek özgürce kullanılabilir.
Güler, B. 2008. Tüm Zamanların En Yüksek Varil Başı Ham Petrol Fiyatı, yerbilimleri.com

Posted in Enerji, Güncel Haberler, Maden | No Comments »

Petrole Süngerli Çözüm

Petrol (kaya yağı) ve türevlerini hızla emen, kauçuk esaslı bir sünger (sorbent) geliştirildi. Boğazlardan, yılda yaklaşık 150 milyon ton petrol geçerken, dünya denizlerinde yılda yaklaşık 2 milyar ton petrol taşınıyor. Deniz kazaları ve kaza çevresindeki canlıların yaşamı göz önüne alınınca, buluşun ne kadar önemli olduğu ortaya çıkıyor.

Prof. Dr. Oğuz Okay ile doktora öğrencisi Deniz Ceylan’ın, İstanbul Teknik Üniversitesi, Polimerik Jeller Araştırma Laboratuvarı’nda geliştirdiği süper emici madde, batmadan su yüzeyinde durarak gözenekleri ve moleküler yapısı nedeniyle sadece petrolü emiyor. (bkz. Şekil 1)

Şekil 1. Makrogözenekli Polimer Ağ Yapısı (İTÜ-PGRG, 2008, kimya.itu.edu.tr)

Denize yayılan petrol ve türevlerinin daha önce de mekanik olarak suyun yüzeyinden alınabildiğini belirten Prof. Dr. Okay, “Talaşı bile koysanız petrolü tutabilir. Ama petrolün tamamen sudan ayrılmasını sağlamaz. Yeni ürettiğimiz sorbent, petrolü emiyor ancak deniz suyunu emmiyor. Altyapı çalışmalarımız 2000′de başlamıştı. 2001′de TÜBİTAK, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Sabancı Üniversitesi ortak çalışmasıyla kauçuk esaslı emici bir sorbent üretip uluslararası patentini almıştık. Ancak emişi çok yavaştı. Petrol ve türevlerini 1 haftada emebiliyor ve tekrar kullanılamıyordu. Geliştirdiğimiz yeni sorbentin ise 1 gramı 25 gram petrolü 1 dakika içinde emiyor. Bu ürünün patent başvurusunu da 2007 Mart ayında yaptık” dedi.

Prof. Dr. Oğuz Okay, TÜBİTAK’ın 459 bin YTL ile destek verdiği projenin, İstanbul Boğazı’nda petrol bakımından tehlikeli bölgelerin saptanmasının ardından buralarda kullanılacağını söyledi. Büyük sorbentlerin bir geminin arkasına takılarak riskli bölgelerdeki petrol ve türevlerini toplayabileceğini belirten Okay, şunları söyledi: “Sorbent petrole doyduktan sonra denizden çekilerek bir makine yardımıyla sıkılabilir. Geri verdiği petrol ve türevleri de bir depoda toplanır. Sorbent tekrar tekrar kullanılabildiği için çalışmalar hızlı bir şekilde tamamlanır”.

Buluşla ilgili makale, Amerikan Kimya Derneği’nin, Macromolecules^[1] dergisinde de yayımlandı.

Daha fazla ayrıntı ve video görüntüleri için www.kimya.itu.edu.tr/ookay

Notlar:
Makrogözenekli Polimerik Jel Sentezleri’nin, Temel Bilimler Araştırma Grubu’nda, AR-GE çalışmaları yürütülmektedir. (Proje No: 197T011)
^[1] Ceylan, D., Oktay, O., 2007. Macroporous Polyisobutylene Gels: A Novel Tough Organogel with Superfast Responsivity, Macromolecules, V. 40, No. 24, pp. 8742 - 8749.

Kaynakça:
Yaşar, S. 2008. Petrol kirliliğine karşı Türk süngeri, Hürriyet, İstanbul, hurriyet.com.tr, 2 Ocak 2008 tarihinde ulaşılmıştır.

Posted in Araştırma, Güncel Haberler, Maden, Çevre | No Comments »