Yerbilimleri

Maden Mühendisliği Nedir?

Saturday, March 4th, 2006

Maden; yer kabuğunun bazı bölgelerinde çeşitli iç ve dış doğal etkenlerle oluşan, ekonomik yönden değer taşıyan mineraller ve bileşenlerine denir.

Maden Mühendisliği; madenlerin bulunması, çıkarılması ve zenginleştirilmesi konularında eğitim ve araştırma yapan mühendislik dalıdır.

Madenlerin çıkarılması genel olarak Açık ocak madenciliği ve yer altı madenciliği diye ikiye ayrılmştır. Bunun yanında cevher zenginleştirme işlemi de maden mühendislerinin öncelikli çalıştığı alanlar arasındadır. Yeni gelişmekte olan derin deniz madenciliği ve uzay madenciliği gibi konular da ileride maden mühendislerinin çalışma alanları olacaklardır. Türkiye’de maden mühendislerinin Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu, Türkiye Taş Kömürü Kurumu Maden Tetkik Arama (MTA), Devlet Su İşleri (DSİ) gibi kamu kuruluşlarında ve özel maden işletmelerinde çalışma olanakları vardır.

21 Eylül 2005 ÇARŞAMBA

Resmî Gazete

Sayı : 25943

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Maden Mühendisleri Odasından:

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Maden Mühendisleri Odası Serbest Maden Mühendisliği Hizmetleri Uygulama, Tescil, Denetim ve Belgelendirme Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, kişi ve kuruluşlar tarafından verilecek maden mühendisliği hizmetlerinin gelişmesini, üretilen hizmetlerin ülkemizde geçerli standartlara uygunluğunu, meslek içi haksız rekabetin ortadan kaldırılmasını, mesleki değerlendirmeye esas sicillerin tutulmasını ve bu konuların denetim altına alınmasını sağlamak amacıyla yapılacak belgelendirme ve denetimlerin usul ve esaslarını düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2 — Bu Yönetmelik, serbest maden mühendisliği hizmetlerinin belirlenmesi, bu hizmetlere ilişkin kayıtların tutulması ve belge düzenlenmesi, verilen belgelerin yenilenmesi ve serbest maden mühendisliği hizmetlerinin denetimine ilişkin hususları kapsar.

Dayanak

Madde 3 — Bu Yönetmelik, 17/6/1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ile 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 13 üncü ve 39 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen;

TMMOB: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğini,

Oda: TMMOB Maden Mühendisleri Odasını,

Şube: Maden Mühendisleri Odası şubelerini,

Maden Mühendisi: Odaya karşı yükümlülüklerini yerine getirerek üyelik sıfatını koruyan ve TMMOB ya da Oda mevzuatı uyarınca çalışması yasaklanmamış maden mühendislerini,

MMH: Maden mühendisinin ifaya ve imzaya yetkili olduğu maden mühendisliği hizmetlerini,

SMMH: Sadece SMM Belgesini haiz maden mühendislerinin ifaya ve imzaya yetkili olduğu serbest maden mühendisliği hizmetlerini,

SMM belgesi: Maden mühendislerinin SMMH ifa ve imza edebilmek için yetkili olduğunu gösteren ve Oda tarafından verilen belgeyi,

SMM: SMMH den birini ya da birkaçını kendi adına ya da ortak sıfatıyla veya ücretli çalışan olarak yürüten SMM belgesi sahibi maden mühendislerini,

Büro tescil belgesi: SMMH icrası için kurulan veya faaliyet konuları arasında SMMH bulunan, bu
Yönetmelikte öngörülen koşulları haiz olan ve gerekli başvuruyu Yönetmelik hükümleriyle uyarlı şekilde yapmış olan kuruluşlara Oda tarafından verilecek belgeyi,

Tescilli SMMH bürosu: Gerçek ya da tüzel üçüncü kişilere serbest maden mühendisliği hizmeti vermek üzere Odaya kayıt ve tescil yaptıran, tescil neticesinde büro tescil belgesi almaya hak kazanıp ilgili sicile kaydı yapılan ve bünyesinde ortak sıfatıyla SMM belgesi sahibi en az bir maden mühendisi bulunduran vergiye tabi kuruluşları,

İşveren: SMMH yaptırmak üzere bir SMM veya tescilli SMMH bürosuyla sözleşme yapan gerçek ve tüzel kişileri,

Denetim: SMM lerin ve tescilli SMMH bürolarının birbirleriyle ve işverenle olan ilişkilerinde dürüstlüğün ve güvenin hakim kılınması, meslek disiplini ve ahlakının korunması ve SMMH nin kanun, yönetmelik ve standartlara uygun olarak ve birbiriyle uyumlu şekilde yürütülmesi için bu Yönetmelik kurallarına ve Oda tarafından belirlenmiş asgari ücret çizelgelerine uyulduğunun Oda merkezi, şubeleri, temsilcilikleri veya bunların görevlendirdiği kişilerce incelenmesini ve inceleme kayıtlarının Oda tarafından tutulmasını ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Hizmetler

Maden mühendisliği hizmetleri

Madde 5 — Maden mühendisliği hizmetleri şunlardır:

a) Proje hizmetleri

1) Maden mühendisliği kapsamına giren etüd, araştırma ve rapor düzenlenmesi,
2) Fizibilite projesi ve raporu hazırlanması,
3) Yapılan çalışmaların niteliğine göre arama faaliyet raporunun hazırlanması,
4) İşletme projesi hazırlanması,
5) İşletme faaliyet raporu hazırlanması,
6) Temdit projesi hazırlanması,
7) Terk raporu hazırlanmasında maden mühendisliği kapsamındaki çalışmalar,
8) Sondaj kuyusu inşa ve tatbik projesi hazırlanması,
9) Kaya mekaniği ve zemin (yer altı yapıları, baraj, metro, tünel, tasman etkileri, imara açılan alanlarda imar planına altlık teşkil edecek çalışmalar, madencilik faaliyetleri ile ilgili her türlü çalışmalar) etüdü raporu hazırlanması kapsamındaki çalışmalar,
10) 16/12/2003 tarihli ve 25318 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamındaki çalışmalar,
11) Patlayıcı madde kulanım ve kapasite raporu hazırlanması,
12) Kamulaştırma ile ilgili konularda hazırlanacak raporlar,
13) Orman izni alınması,
14) Jeotermal kaynakların aranması ve işletilmesinde maden mühendisliği kapsamındaki çalışmalar,
15) Danışmanlık hizmetleri,
16) MMH ile ilgili sair rapor ve proje çalışmaları.

b) Uygulama, yönetim ve denetim hizmetleri
1) Teknik nezaret hizmeti,
2) Daimi nezaret hizmetleri,
3) İş güvenliği uzmanlığı kapsamındaki hizmetler,
4) Maden mühendisliği uygulama hizmetleri.

c) Bilirkişilik hizmetleri

ç) Eğitim ve öğretim hizmetleri

Serbest maden mühendisliği hizmetleri

Madde 6 — Maden mühendisliği hizmetlerinden proje hizmetleri başlığı altında sıralananlar ile uygulama, yönetim ve denetim hizmetleri başlığı altında verilen teknik nezaret hizmeti ile iş güvenliği uzmanlığı kapsamındaki hizmetler SMM belgesi ile büro tescil belgesine tabi serbest maden mühendisliği hizmetleridir. Bu hizmetler, anılan belgelere sahip olmayan ya da bu Yönetmelikte belirtilen istisna koşullarını taşımayan maden mühendislerince yürütülemez.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Belgelerin Verilmesi ve Yenilenmesi

Serbest maden mühendisliği belgesinin verilmesi

Madde 7 — Aşağıdaki koşulları taşıyan maden mühendislerine başvuruları halinde SMM belgesi verilir:

a) TMMOB veya Oda tarafından herhangi bir mesleki kısıtlamaya uğramamış olması,

b) Oda üyesi olması ve üyelik borcu bulunmaması,

c) Oda Yönetim Kurulunca belirlenen SMM belgesi tescil harcını ödemiş olması,

ç) Oda tarafından düzenlenen imza sirküleri, taahhütname ve başvuru formunu şahsen doldurup imzalamış olması,

d) Oda tarafından düzenlenen SMMH ile ilgili meslek içi eğitim faaliyetlerine ve bilgi yenileme eğitimlerine katılmış olması,

e) Bunlara ek olarak:
1) Ücretli çalışıyorsa;

İş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son ay bordrosunun bir örneğini sunarak, aldığı ücretin ve çalışma koşullarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığını belgelemesi,

Sosyal Sigortalar Kurumu işe giriş bildirgesi ile hizmet döküm cetvelinin bir örneğini sunması,

2) Kendi adına serbest çalışıyorsa;
Serbest meslek sahiplerine ilişkin vergilendirmeye tabi olduğunu belgelemesi,

Yanında ücretli olarak çalışan maden mühendisi varsa, bununla/bunlarla imzaladığı iş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son ay bordrolarının bir örneğini sunarak, verdiği ücretin ve sunduğu çalışma şartlarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığını belgelemesi,

3) Adi ortaklıkta ortak olarak çalışıyorsa, bu maddenin birinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde yazılı belgelere ek olarak, ortakların tamamı tarafından imzalanmış ortaklık sözleşmesinin noter onaylı suretini vererek kuruluşta ortak olarak çalıştığını ve kuruluşun faaliyet konuları arasında SMMH olduğunu belgelemesi,

4) Sermaye şirketi ortağı olarak faaliyet gösteriyorsa;

Şirket ana sözleşmesinin yayımlandığı Ticaret Sicil Gazetesini veya noter onaylı suretini vererek şirketin faaliyet alanları arasında SMMH bulunduğunu ve kendisinin şirket ortağı olduğunu belgelemesi,

Şirket bünyesinde ücretli olarak çalışan maden mühendisi varsa, bununla/bunlarla imzalanan, iş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son ay bordrolarının bir örneğini sunarak, verilen ücretin ve sunulan çalışma şartlarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığını belgelemesi.

Serbest maden mühendisliği belgesinin yenilenmesi

Madde 8 — SMM belgesinin süresi dolmuş olan ve yenilenmesini isteyen SMM lere ait belgeler, ilgili SMM nin başvurusu üzerine ve aşağıdaki koşulları taşıması halinde yenilenir:

a) TMMOB veya Oda tarafından herhangi bir mesleki kısıtlamaya uğramamış olması,

b) Oda üyeliğini koruyor olması ve üyelik borcu bulunmaması,

c) Oda Yönetim Kurulunca belirlenen yıllık yenileme ücretini ödemiş olması,

ç) Oda tarafından düzenlenen imza sirküleri, taahhütname ve başvuru formunu şahsen doldurup imzalamış olması,

d) Oda tarafından düzenlenen SMMH ile ilgili meslek içi eğitim faaliyetlerine ve bilgi yenileme eğitimlerine katılmış olması,

e) Bunlara ek olarak:
1) Ücretli olarak çalışıyorsa;

İş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son dört (4) ay bordrolarının birer örneğini sunarak, aldığı ücretin ve çalışma koşullarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığını belgelemesi,

Sosyal Sigortalar Kurumu hizmet döküm cetvelinin bir örneğini sunması,

2) Kendi adına serbest çalışıyorsa;

Serbest meslek sahiplerine ilişkin vergilendirmeye tabi olmaya devam ettiğini belgelemesi,

Yanında ücretli olarak çalışan maden mühendisi varsa, bununla/bunlarla imzaladığı, iş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son dört (4) ay bordrolarının birer örneğini sunarak, verdiği ücretin ve sunduğu çalışma şartlarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığını belgelemesi,

3) Adi ortaklıkta ortak olarak çalışıyorsa, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde istenen belgeleri vermesi ve ortaklık durumunda değişiklik olmuşsa ortakların tamamı tarafından imzalanmış ortaklık sözleşmesinin noter onaylı suretini vererek kuruluşta ortak olarak çalışmaya ve kuruluşun faaliyet konuları arasında SMMH bulunmaya devam ettiğini belgelemesi,

4) Sermaye şirketi ortağı olarak faaliyet gösteriyorsa;

SMMH nin şirketin faaliyet konuları arasında yer almaya ve kendisinin de şirket ortağı olmaya devam ettiğinin sicil memurluğundan belgelenmesi,

Şirket bünyesinde ücretli olarak çalışan maden mühendisi varsa, bununla/bunlarla imzalanan, iş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son dört (4) ay bordrolarının birer örneğini sunarak, verilen ücretin ve sunulan çalışma şartlarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığını belgelemesi.

Büro tescil belgesi verilmesi

Madde 9 — Aşağıdaki koşulları taşıyan kuruluşlara başvurmaları halinde büro tescil belgesi verilir:

a) SMM belgesi sahibi en az bir maden mühendisinin şirket ortağı olması,

b) Yönetim Kurulunca belirlenen tescil harcının yatırılmış olması,

c) Oda tarafından düzenlenen imza sirküleri, taahhütname ve başvuru formunun ilgili maden mühendisi tarafından doldurulup imzalanmış olması,

ç) Bunlara ek olarak;
1) Sermaye şirketi niteliği taşımayan bürolar için:

Ortaklı çalışmayan bürolarda bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan belgelerin verilmesi,

Adi ortaklık olarak faaliyet gösteren bürolarda, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinde sayılan belgelerin verilmesi suretiyle ortaklar arasında SMM belgesi sahibi maden mühendisi olduğunun belgelenmesi,

2) Sermaye şirketi niteliği taşıyan kuruluşlar için:

Şirket ana sözleşmesinin yayımlandığı Ticaret Sicil Gazetesinin veya noter onaylı suretinin verilmesi suretiyle şirketin faaliyet alanları arasında SMMH bulunduğunun ve şirket ortaklarından en az birinin SMM belgesi sahibi maden mühendisi olduğunun belgelenmesi,

Şirket bünyesinde ücretli olarak çalışan maden mühendisi varsa, bununla/bunlarla imzalanan, iş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son dört (4) ay bordrolarının birer örneği sunularak, verilen ücretin ve sunulan çalışma şartlarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığının belgelenmesi.

Büro tescil belgesinin yenilenmesi

Madde 10 — Büro tescil belgesinin süresi dolmuş olan ve yenilenmesini isteyen tescilli SMM bürolarına ait belgeler, ilgili büronun başvurusu üzerine ve aşağıdaki koşulları taşıması halinde yenilenir:

a) SMM belgesi sahibi en az bir maden mühendisinin şirket ortağı olmaya devam etmesi,

b) Oda Yönetim Kurulunca belirlenen yenileme harcının yatırılmış olması,

c) Oda tarafından düzenlenen imza sirküleri, taahhütname ve başvuru formunun ilgili maden mühendisi tarafından doldurulup imzalanmış olması,

ç) Bunlara ek olarak;
1) Sermaye şirketi niteliği taşımayan bürolar için:

Ortaklı çalışmayan bürolarda bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan belgelere ek olarak geçmiş bir yılda yürüttüğü SMMH için aldığı ücret karşılığında kestiği serbest meslek makbuzlarının birer suretini sunarak Oda asgari ücret tarifelerine uygun çalıştığını belgelemesi,

Adi ortaklık olarak faaliyet gösteren bürolarda, bu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin (1) numaralı alt bendinin birinci satırında sayılan belgelerin verilmesinin yanı sıra ortaklık durumunda bir değişiklik meydana gelmiş ise buna ilişkin belgenin verilmesi,

2) Sermaye şirketi niteliği taşıyan kuruluşlar için:

Şirketin faaliyet konuları arasında SMMH bulunduğunun ve şirket ortaklarından en az birinin SMM belgesi sahibi maden mühendisi olduğunun sicil memurluğundan belgelenmesi,

Geçmiş bir yılda yürütülen SMMH için alınan ücret karşılığında kesilen faturaların birer sureti sunularak Oda asgari ücret tarifelerine uygun çalışıldığının belgelenmesi

Şirket bünyesinde ücretli olarak çalışan maden mühendisi varsa, bununla/bunlarla imzalanan, iş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son dört (4) ay bordrolarının birer örneği sunularak, verilen ücretin ve sunulan çalışma şartlarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığının belgelenmesi.

Başvuru usulü

Madde 11 — SMM ve büro tescil belgelerine başvuru usulü aşağıdaki gibidir

a) İlk kez belge alacak ya da belgesini yenileyecek kişi veya kuruluş Oda genel merkezi ya da şubelerine gerekli evraklarla başvurur.

b) Başvuru şubeye yapılmışsa şube gerekli incelemeyi yapar, evraklarda eksiklik görürse tamamlatır ve daha sonra dosyayı genel merkeze gönderir.

c) Belgelerin verilmesine, yenilenmesine ya da iptaline ilişkin nihai kararlar Yönetim Kurulu tarafından verilir.

ç) Talebin kabul edilmesi halinde belge, başvuran bir gerçek kişiyse kendisi veya bir dilekçeyle yetkilendireceği üçüncü kişi tarafından, başvuran bir kuruluşsa yetkili temsilcisi veya bir dilekçeyle yetkilendirilecek üçüncü kişi tarafından elden alınır. Belgelerin başvurulan merciden alınması esastır. Ancak, yazılı talep edilmesi halinde belgenin Oda genel merkezinden alınması ya da genel merkez tarafından posta ile iletilmesi mümkündür.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Belgelere İlişkin Esaslar ve Mesleki Denetim

SMM ve büro tescil belgelerine ilişkin esaslar

Madde 12 — SMMH yürütecek gerçek kişilerin ve kuruluşların, SMM ve/veya büro tescil belgesi sahibi olmaları zorunludur. Bu belgelere ilişkin esaslar şu şekildedir:

a) SMM ve büro tescil belgelerine ilişkin kayıtlar ayrı sicillerde tutulur.

b) Tescil ve yenileme sürecinde yazılı ya da sözlü olarak gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilen veya belgelerinde izinsiz değişiklik yahut tahrifat yaptıkları anlaşılan ya da tescile esas koşullarda meydana gelen değişiklikleri değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren bir (1) ay içinde Odaya bildirmeyen kişi ve kuruluşların belgeleri iptal edilir, ilgili sicillerden kayıtları silinir ve ilgili mühendis hakkında işlem yapılması için durum Oda Onur Kuruluna intikal ettirilir.

c) Verilecek belgeler bir (1) yıl için geçerli olup, her yılın Ocak ayı içinde yenileme işlemleri yapılır. İlk başvurusunu yılın farklı bir ayında yapanların belgeleri başvuru yaptıkları yıl sonuna kadar geçerlidir. Süresi dolduğu halde belgesini yenilemeyenlerin belgeleri kendiliğinden ve herhangi bir ihtar ya da ihbara gerek olmaksızın geçersiz hale gelir ve ilgili sicillerden kayıtları silinir ancak numaraları başka kişi ya da kuruluşa verilmez. Bu şekilde kaydı silinen belge sahipleri tekrar başvuru yaptığında, gerekli şartları taşımaları halinde, eski numaralarıyla ilgili sicile kayıtları yeni belge kaydı gibi yapılıp kendilerine belgeleri verilir.

ç) Büro tescil belgesi için başvuru yapan sermaye şirketlerinde maden mühendisi ortağın hisse oranı şirket sermayesinin ortaklara bölünmesiyle bulunacak paydan az olamaz. Bu oran her durumda yüzde on (%10) dan az olamaz.

d) Ücretli çalışan sıfatıyla SMMH icra eden SMM ler, çalıştıkları kuruluş üzerine kayıtlı ruhsat sahaları veya ruhsat ilgili kuruluş adına kayıtlı olmasa da kuruluşun üretim sözleşmesi ve benzeri bir sözleşme ile maden üretimi yaptığını belgeleyebildikleri sahalar dışında teknik nezaretçilik görevi üstlenemez.

e) Teknik nezaretçilik yapan SMM ler, Oda tarafından yapılacak bilgi yenileme eğitimlerine belge aldıkları tarihten itibaren her beş (5) yılda bir katılmak zorundadırlar. Bilgi yenileme eğitimine katılmayanların belgeleri iptal edilir.

f) SMM ve büro tescil belgelerini haiz olmak, ilgili kişi ya da kuruluşun yürürlükte olan kanun, tüzük, yönetmelik, şartname ve sair mevzuatın zorunlu kıldığı kurallara uymamaktan doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Denetim

Madde 13 — SMMH yürüten SMM lerin ve tescilli SMMH bürolarının aşağıda belirtilen koşullara uymaları zorunludur:

a) Oda, SMMH nin yürütülmesinde meslek mensupları arasındaki haksız rekabeti önlemek, üretilen hizmetlerin üstün nitelikte, şartname ve standartlara uygun ve ülke yararına olmasını sağlamak amacıyla gerekli gördüğü tedbirleri alır.

b) Oda yetkilileri, yapılan hizmetleri ve bu hizmetlerin ürünlerini incelemeye ve yerinde denetlemeye yetkilidir. Denetim yetkililerini ve çalışma koşullarını Oda Yönetim Kurulu belirler.

c) SMM belgesi ve/veya büro tescil belgesi olmayan, belgesini yenilemeyen ya da belgesi Oda tarafından süreli veya süresiz olarak iptal edilen kişi ve kuruluşlar, serbest maden mühendisliği hizmeti veremez.

ç) SMM ve tescilli SMMH bürosu, bu Yönetmelik kapsamına giren tüm işlerinde ve yapacağı sözleşmelerde mesleki esaslar ve meslektaş yararları, ilgili konularda Oda tarafından yürürlüğe konmuş şartnameler ve Oda tarafından belirlenmiş asgari ücret tarifelerine uyacak, mesleki denetim için yaptığı başvurularda Odanın bu hususlarla ilgili olarak talep edeceği belgeleri projesine ekleyecektir.

d) Oda asgari ücret tarifelerinin altında hizmet vererek haksız mesleki rekabet yaptıkları anlaşılanların belgeleri iptal edilir ve haklarında işlem yapılması için durum Oda Onur Kuruluna intikal ettirilir.

e) SMM ler ve tescilli SMMH büroları, bu Yönetmelik kapsamına giren tüm hizmetlerini ilgili işveren, idare ya da onay makamınca istenmese dahi Odanın yapacağı mesleki denetimden geçirecektir. Aksi şekilde davrandığı tespit edilenlerin belgeleri iptal edilir ve haklarında işlem yapılması için durum Oda Onur Kuruluna intikal ettirilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Hüküm bulunmayan haller

Madde 14 — Oda Yönetim Kurulu, bu Yönetmeliğin uygulanmasında doğabilecek belirsizlikleri ortadan kaldıracak şekilde karar almaya yetkilidir.

Geçici Madde 1 — Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce belge almış veya almak için başvuruda bulunmuş olanlar, 31/12/2005 tarihine kadar bu Yönetmelikte öngörülen koşulları yerine getirerek durumlarını Odaya belgelemek zorundadır. Gerekli şartları haiz olduğunu belgeleyemeyenlere yeni belge verilmez, verilmiş olan belgeler ise iptal edilir.

Yürürlük

Madde 15 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 16 — Bu Yönetmelik hükümlerini Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Maden Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu yürütür.

Kaynakça:
Vikipedi, 2006. Maden Mühendisliği tr.wikipedia.org
TC Resmî Gazete, 2006. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Maden Mühendisleri Odası Serbest Maden Mühendisliği Hizmetleri Uygulama, Tescil, Denetim ve Belgelendirme Yönetmeliği” (http://rega.basbakanlik.gov.tr/eskiler/2005/09/20050921-4.htm)

Posted in Maden, Mühendis | No Comments »

Jeofizik (/Yerdoğabilim) Mühendisliği Nedir?

Friday, February 24th, 2006

Fizik ilkelerini kullanarak yerküreyi, hidrosferi (su yuvarı), atmosferi (gaz yuvarı veya hava yuvarı) ve uzayı inceleyen bilim dalı olan jeofizik, yerfiziği anlamındadır.

Jeofizik bilim dalında kullanılan başlıca yöntemler nelerdir?
- Gravite (Yer Çekimi): Yer altı yapılarının yer çekimi özelliğini inceler.
- Manyetik: Yer altı yapılarının manyetik özelliklerini inceler.
- Sismoloji (Deprem Bilimi): Depremlerin özelliklerini ve yerin derinliklerini inceler.
-Sismik (Depremle İlgili): Yer altı yapılarının sismik hız değişimlerini inceler.
- Elektrik: Yer altı yapılarının elektrik iletkenlik özelliklerini inceler.
- Elektromanyetik: Yer altı yapılarının elektrik iletkenlik ve elektromanyetik özelliklerini inceler.
- Jeomanyetizma: Uzaydaki ve Dünyadaki manyetik alanın özelliklerini inceler.
- Palemonyetizma: Geçmiş dönemlerdeki yer manyetik alanının değişimlerini inceler.
- Radyometrik ve Jeotermik: Yer altının radyoaktif ve sıcaklık özelliklerini inceler.
- Kuyu Logları (Kayıtları): Sondaj kuyularında yapılan yer çekimi, manyetik, radyometri, elektrik vb. jeofizik yöntemlerdir.

Jeofiziğin uygulama alanlarına örnekler
- Levha tektoniği ve deprem araştırmaları
- Sismik yöntemlerle karada ve denizde jeolojik yapıların araştırılması
- Jeolojik zamanlardaki yer manyetik alanının belirlenmesi
- Yeraltı kaynaklarının araştırılması
- Çevre jeofiziği
- Arkeolojik araştırmalar
- Atmosfer ve uzay araştırmaları
- Termal alan araştırmaları

Jeofizik Mühendisliği Bölümü en genel anlatımla içerik itibariyle matematik bilgisini, gerek derslerde gerek arazi çalışmalarında ve ofis uygulamalarında iyi derecede kullanma esasıyla örtüşür. Arazi çalışmaları Jeofizik Mühendisinin hayatının her safhasında var olacağı içindir ki doğa ile barışık ve çevre bilinci gelişmiş bir birey olmalı, bir Jeofizik Mühendisi mutlaka liderlik vasfı taşımalıdır. Çünkü Jeofizik Mühendisliği Mesleği yönlendirme ve fikir üretme esasına dayalıdır.

Jeofizik Mühendisliği; Petrol, doğalgaz, maden ve endüstriyel ham maddelerin aranması bulunan rezervlerin (işlenmemiş birikmiş veya yedek malzeme) özelliklerinin saptanması, içme ve kullanma amaçlı yer altı ve yer üstü suyuları, jeotermal enerji, çevre sorunları, çevre ve arkeolojik araştırmalar ile her türlü mühendislik yapılarının yapı yeri ve güzergah seçimi, zemin ve temel etütleri (ön çalışmaları), deprem, doğal afet vb. konularla ilgili eğitim ve araştırma etkinliklerinin yürütüldüğü; fizik, matematik, bilgisayar ve elektronik teknolojisine dayalı, dili matematik olan sayısal bir mühendislik dalıdır.

Jeofizik Mühendisliğinin Uzmanlığı: Yerkürenin incelenen bölümüne ve olayına göre ya da belirli fiziksel özelliklerinden yola çıkılarak, sismoloji (deprem bilim), yer içi fiziği, hidroloji, deniz jeofiziği, jeomanyetizma, aeronomi, meteoroloji, atmosfer fiziği, volkanoloji, yer içi kimyası, fiziksel oşinografi (deniz bilim veya ana deniz bilim), jeofizik bilimi ve jeofizik mühendisliği ile ilgili araştırmalarını ifade eder.

Ülkemizde “Jeofizik Mühendisi”nin çalışma alanları nerelerdir?
Kamu Kuruluşları: DSİ (Devlet Su Isleri), MTA (Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü), TÜBİTAK MAM (Türkiye Bilimsel Arastirma Kurumu, Marmara Araştırma Merkezi), Köy Hizmetleri, TPAO (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı), Belediyeler
Özel Kuruluşlar: Zemin etüdü yapan jeoloji/jeofizik şirketleri, geoteknik çalışmalar yapan inşaat firmaları, maden arama şirketleri, yer altı suyu arama şirketleri gibi…

Kaynakça:
İTÜ Jeofizik Mühendisliği Bölümü, 2006, Jeofizik Mesleği Hakkında, geop.itu.edu.tr
TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası, 2006, Vizyon-Misyonumuz, jeofizik.org.tr

Posted in Jeofizik (/Yerdoğabilimi), Mühendis | No Comments »

Hidrojeoloji Mühendisliği Nedir?

Thursday, February 16th, 2006

Hidrojeoloji; yeraltı sularının araştırılmasını (özellikler, köken, yüzey sularıyla olan etkileşim) ve elde edilmesini inceleyen yer bilimi (jeoloji) koludur. Yer altı sularının akış yönünün ve hızının bulunması, *akifer ve sığ yer altı çökellerindeki kirliliğin, yer altındaki birikmiş suyla (rezerv) olan etkileşimini inceleyerek temizlenmesi için yöntem geliştirir.

Hidrojeoloji Mühendisliği; istenilen miktar ve kalitede yer altı suyunun sağlanması, yer altı su kaynaklarının korunması ve gerektiğinde yer altı suyundan kaynaklanan akaçlama (direnaj) problemlerinin çözümler. İçme suyu, kullanma suyu, sulama suyu, su tedavisi (hidroterapi), hidrolik** ve jeotermal enerji*** üretimi amacıyla islenilen miktar ve kalitede yer altı suyunun kirletici etkilerden korunması konularında teknik insan gücünü ile yetişir ve bu konular üzerine araştırma yapar.
Bu bölüm Türkiye’de sadace Hacettepe Üniversitesi’nde bulunmaktadır.

*İçlerine suyun serbestçe girebileceği veya hareket edebileceği boyutta ve miktarda birbiriyle bağlantılı boşluk içeren kayaçlardan oluşmuş geçirimli kesimler. (Hoşgören, M.Y., 1992, Hidrografyanın Ana Çizgileri. İst. Ün. Yay. No: 2619, İstanbul, http://www.e-cografya.com/terim/a/akifer.html)
**Suların akışına uygulanan yasaları, suyun dağıtılması sırasında ortaya çıkan sorunları inceleyen bilim ve teknik.
***Yer altından çıkan sıcak su veya sıcak su buharından elde edilen enerji.

Kaynakça:
Yolcubal, İ. 2004. Hidrojeoloji Ders Notları mf.kou.edu.tr/jeoloji/yolcubal
Vikipedi, 2006. Hidrojeoloji Mühendisliği, tr.wikipedia.org

Hidrojeologlar*
Profesyonel hidrojeolog, çok çeşitli işlerden seçim yapabilme yeteneğine sahip olup; federal daireler, Birleşmiş Milletler grupları, eyalet daireleri ve yerel hükümetlerde iş bulabilir. Enerji ve madencilik şirketleri gereken yerlere su sağlamak ve belki de gerekmeyen yerlerdeki suları uzaklaştırmak konusunda yardım etmeleri için hidrojeologların desteğine ihtiyaç duyabilir. Özel müşavirlik firmaları da hidrojeoloji konusunda eğitimli pek çok kişiyi çalıştırmaktadır. Su kaynak yönetimi ve planlama bürosu personeli arasında çok defa hidrojeolog da bulunur. Hidrojeoloji çok disiplinli bir alandır. Hidrojeolog genelde jeoloji, hidroloji, kimya, matematik ve fizik konusunda eğitimlidir. Hidrojeologlar bilgisayar bilimi kadar akışkanlar mekaniği ve gözenekli ortamlardaki akış gibi mühendislik alanlarında da eğitilmiş olmalıdırlar. Böyle bir eğitim, hidrojeologların mühendisler, planlamacılar, çevre bilimciler, kaynak yöneticileri ve diğer meslek sahipleriyle etkili iletişim kurabilmeleri için şarttır. Aynı nedenle, hidrojeolojinin temel ilkelerinin anlaşılabilmesi zemin bilimciler, mühendisler, planlamacılar, ormancılar ve benzer alanlarda çalışan diğer kişiler açısından da yararlıdır. Örneğin, hidrolojik sistemlerin modellenmesi pek çok disiplin bilgisini gerektiren bir alandır.

Uygulamalı Hidrojeoloji
Pek çok konu hidrojeolojinin genel başlığı içerisinde yer almaktadır. Bunlar, faylanmış kayaların kıvrımlanmasında akışkanların rolü, hidrotermal akışkanlar ve maden yataklarının oluşumu, sübsidans, jeotermal enerji, mağara ve karst oluşumu ve doğal bir kaynak olarak su gibi konulardır.
Bu kitapta, su konusunu doğal bir kaynak olarak ele aldık. Hidrojeolojideki klasik çalışmalar ya gözenekli ortamdaki akışın matematiksel davranışı ya da yeraltı suyunun bulunduğu kayaların genel jeolojik dağılımı üzerine odaklanmıştır. Doğada bulunmayan ideal bir gözenekli ortamdaki akışkanların akışını teorik olarak tanımlayan bir makaleye bile arada bir rastlamak olasıdır. Benzer şekilde, bir alanın yeraltı suyu jeolojisini anlatan pek çok rapor bu alandaki suyun ne kadarının kullanılabileceğine dair bilgi içermemektedir. Bu tür bir çalışmanın uygulama açısından fazla bir değeri yoktur. Uygulamalı hidrojeoloji, suyun jeolojik olarak açığa çıkma şartları ile suyun hareketinin matematiksel tanımlamasını ve kimyasal özelliklerini birleştirir. Uygulamalı hidrojeoloji incelemelerinin tipik sonuçları, yeraltı suyu teminini geliştirme planları, bir kuyu sahasının kirlilikten uzak kalabileceği koruma kuşağının belirlenmesi, bir madenden suyun tahliye planının yüzeydeki su kütlelerine etkisinin değerlendirilmesi veya kirlenmiş yeraltı suyu napının ortaya konulmasıdır.
Hidrojeologlar problem çözücü ve karar verici kişiler olup, bir problemi tanımlar, hangi verilere gerek duyulduğunu belirler, verileri toplamak için bir arazi programı tasarlar, probleme ilişkin değişik çözümler önerir ve tercih ettikleri çözümü uygularlar

Hidrojeolojinin Sosyal Konulara Uygulanması
Uygulamalı hidrojeologların yaptıkları iş üç bölüme ayrılır: araştırma, yeraltı suyunun sağlanması ve kontrolüne ilişkin problemlerin çözümü ve yeraltı suyu kirlenmesine dair problemlerin çözümü.

Araştırma
Araştırmada ilk adım olarak, akışkanın akışına yönelik denklemler ve gözenekli ortamda kirleticilerin hareketi gibi hidrojeolojinin temel ilkeleri açıklanmıştır. Üniversitelerdeki profesörler ve lisansüstü öğrencileri ve A.B.D. Jeoloji Kurumu gibi kâr amaçlı olmayan kuruluşlarda çalıştırılan hidrojeologlar temel araştırmayı yaparlar. Temel araştırma, hazır veya görünür uygulamaya sahip olabilen veya olmayabilen birinci ilkelerin araştırılmasını kapsar. Uygulamalı araştırma ile özel bir problemin çözümü gerçekleştirilir. Uygulamalı araştırmacı, temel bir araştırmada uygulanan aynı araştırma tekniklerini kullanır. Ancak, araştırma programının planlanmış sonucu, belirli problemlerin çözümü için anında uygulanabilen bilgi gelişimidir. Uygulamalı araştırma üniversiteler ve kâr amaçlı olmayan kuruluşlar tarafından yürütülürken uygulamacı araştırmacılar kâr amaçlı kuruluşlarda da çalıştırılabilir. Kâr amaçlı bir kuruluş bir bilgisayar programı veya kuyudan su çekmek için yeni bir düzenek gibi pazara yönelik bir ürünü geliştirmek için uğraşıyor olabilir. Bu tür kuruluşlarla belirli hidrojeolojik şartlar altında zemin kirlenmesinin keşfedilmesini sağlayacak yeni bir yöntemin geliştirilmesi gibi uzmanlık isteyen bir hidrojeoloji probleminin çözümü konusunda anlaşma yapılmış da olabilir. Hem temel hem de uygulamalı araştırmanın sonuçları kâr amaçlı olmayan örgütlerin dergilerinde ve resmî raporlarında yayınlanabilir. Araştırma sonuçlarının sunumları da profesyonel toplantılarda yapılabilir.

Yeraltı Suyu Sağlanması ve Kontrolüne İlişkin Problemlerin Çözümü
İkinci adım, bazı ekonomik kârlar elde etmek amacıyla hidrojeoloji ilkelerinin uygulanmasıdır. Bu tür uygulamalar bazan “temiz su” projeleri olarak anılmakta olup, yeraltı suyunun sağlanmasına ve kontrolüne yöneliktir. Örnek vermek gerekirse, bir topluluk veya sanayi kuruluşu, yeraltı suyu kaynağını bulmada ve geliştirmede hidrojeolog çalıştırabilir. Böyle bir proje ekonomik amaçlı olarak yürütülür. Eğer hidrojeolog yeterli miktarda kaliteli bir yeraltı suyu kaynağı bulursa, maliyet hesaplarını bir mühendisle birlikte yapar. Birden fazla potansiyel yeraltı suyu kaynağı bulunması durumunda hidrojeolog ve mühendis yeterlilik, kalite ve maliyet açısından en uygun kaynağı belirleyeceklerdir. Bu tür bir başka proje ise, yeraltı suyunun kontrolüne yöneliktir. Bazı yapı ve madencilik faaliyetlerine ait kazı çalışmalarının su tablasının altında gerçekleştirilmesi gereklidir. Kuyulardaki su seviyelerini daha da düşürerek susuz bir çalışma ortamı sağlamak amacıyla su tahliye kuyuları proje alanı çevresinde yer alırlar. Projenin ekonomik açıdan değerlendirilmesinden sonra su tahliye projesinin maliyet hesabının yapılması gereklidir. Hidrojeolog, kaç tane kuyunun açılması gerektiğini, kuyuların nerelerde açılacağını, bunlardan ne kadar suyun çekileceğini, bu kuyulardan su çekilmesi durumunda çevredeki yeraltı suyu kullanıcılarının kuyularının kurumaya yüz tutması gibi arzu edilmeyen sonuçların gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini saptamalıdır.Hidrojeologlar akiferin korunması ve suyun muhafazası konuları ile de ilgilenirler. Bir akiferin kirletilmemesinin kirletilmiş bir akiferin temizlenmesinden çok daha iyi olduğu açıktır.

Bir belediye veya özel bir şirketin hidrojelojik çalışmayı gerektiren pek çok projesinin bulunması durumunda, hidrojeologların sürekli personel olarak çalıştırılması gerekmesine rağmen, uygulama farklıdır. Çünkü, belediye başkanı veya özel şirket sahibi, hidrojeolog veya mühendislerin çalıştığı bir danışmanlık şirketine işi havale ettikten sonra şirketin çalışanları işi yaparlar, danışmanlık şirketi hidrojeolojik çalışmayı kendi çalışanlarına, fakat deneme amacıyla ve sürekli ılışacak kuyuların açılması işini ise, bir alt sözleşme ile sondaj şirketine yaptırır. Halka su sağlayacak bir kuyunun açılması gerekiyorsa, eyalet dairesinde görevli bir hidrojeolog, projenin ivlet standartlarına uygun olup olmadığını dikkate alarak yapılan ön saha çalışmaları ve son sarımını dikkatli bir şekilde inceleyecektir.

Bir hidrojeolog tarafından gerçekleştirilen çalışma tipini ortaya koymak için, yeni bir su kuyusuna ait bir araştırmanın nasıl yapıldığını ayrıntılı bir şekilde inceleyeceğiz. Böyle bir proje için hıdrojeolog, öncelikle kuyu loğları, basılmış jeoloji ve su temin raporları gibi alanın hidrojeolojisine yönelik mevcut tüm bilgileri çeşitli kaynaklardan toplar. Jeolojik haritalama ve hava fotoğraflarının incelenmesi ise mevcut verilerin yeniden gözden geçirilerek ek bilgiler elde edilmesini sağlar. hidrojeolog, potansiyel uygun kuyu sahasını belirlemek için proje sahipleriyle birlikte çalışır, sonra bir deneme kuyusu ve kuyuyu açacak olan sondajcılardan gelecek tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılacak olan şartnameyi hazırlar. Hidrojeolog, deneme kuyusunun açılması sırasında kuyuyu denetlemek ve sondaj sırasında alınan jeolojik numuneleri ayrıntılı olarak incelemek için kuyunun başında bekler; numuneleri tanımladıktan sonra tahmin edilen akiferi belirlemek amacıyla bu numuneler üzerinde gerekli laboratuvar deneylerini gerçekleştirir. Bir deneme kuyusu jeolojik numunelere dayanılarak tasarlanıp hidrojeoloğun arazideki gözetimi altında açıldıktan sonra akifer testi deneme kuyusu (test vvell) ve yakında bulunabilecek gözlem kuyuları kullanılarak yapılır.

Akifer deneyinden elde edilecek veriler incelenerek akiferin hidrolik parametreleri saptanır. Açılacak sürekli kuyu veya kuyu sahası yeterli ve istenilen miktarda su verimine sahip olacaksa, hidrojeolog akiferi tanımlayan bir bilgisayar modeli hazırlar ve proje sahiplerine sürekli kuyuya ilişkin çalışmanın sonuçları ve önerilerini içeren yazılı bir rapor takdim eder. Aynı raporun uygun devlet dairesine sunulup onaylaması durumunda, iş sahiplerinin sürekli kuyu açtırıp açtırmayacaklarına karar vermeleri gerekir. Karar olumlu olursa, hidrojeolog yeni kuyuya ilişkin plan ve ayrıntıları hazırlar ve pompa seçimini, kuyunun yeryüzündeki borulanmasını ve kuyu başı binasının tasarımlarını yapan mühendisle birlikte çalışır. Bu tasarımın eyalet dairesinde çalışan hidrojeolog veya mühendis tarafından kabul edilmesi gerekir. Son adımlar ise, yüklenicinin izlemesi gereken plan ve ayrıntıları kontrol etmek amacıyla tamamlanmış kuyunun inşaatını incelemek ve performans deneyini gerçekleştirmektir.

Yeraltı Suyu Kirliliğine İlişkin Problemlerin Çözümü
Hidrojeoloğun üçüncü ve son zamanlarda geliştirdiği adım, bazı düzenleyici veya meşru ihtiyaçları gidermek amacıyla hidrojeoloji uygulamasıdır. Genelde “kirli su” projeleri olan bu çalışmalar, kirletilmiş sahalara yöneliktir. Yeni federal ve eyalet yasaları ve bazı yönetmelikler, hidrojeologlar tarafından yürütülecek çalışmaları ve eyalet daireleri veya federal hükümete sunulmak üzere hazırlanacak raporları gerektirmektedir. Örneğin, Federal Doğal Kaynakları Koruma ve Yeniden Kazanım Kararnamesi (Federal Resource Conservation and Recovery Act) (RCRA) tehlikeli atıkların iyileştirilmesi, depolanması veya bertarafı faaliyetlerini gerçekleştiren iş sahipleri veya işletmecilerin arazide yeraltı suyu gözlem planı yapmalarını da zorunlu kılmaktadır. Yeraltı suyu numuneleri üç ayda bir toplanmalı ve EPA veya EPA’ya uygun çalışacak şekilde tasarlanmış bir eyalet dairesi kanalıyla yıllık bir rapor hazırlanmalıdır. Yeraltı suyu numunelerinin toplanması ve raporların hazırlanması çoğu zaman hidrojeologlar tarafından yapılır. Yeraltı suyu gözlemi, tehlikeli atık veya tehlikeli atık bileşenlerinin yeraltı suyuna ulaşarak serbest bir şekilde hareket ettiğini gösterirse, saha sahibi veya işletmecisi, nitelikli bir jeolog veya jeoteknik mühendisi tarafından onaylanmış bir yeraltı suyu değerlendirme programını içeren bir plan sunmalıdır. Söz konusu plan, önce düzenleyici dairede çalışan bir hidrojeolog veya mühendis tarafından onaylanmalı ve sonra yerleşim yeri sahibi veya işletmecisi tarafından sözleşmeli bir danışmanlık şirketinde çalışan hidrojeologlarca yürütülmelidir.

RCRA, hidrojeologlar tarafından gerçekleştirilmesi gereken çalışmaya ilişkin eyalet ve federal hükümetin pek çok düzenlemelerinden yalnızca bir tanesidir. Böyle bir çalışma, yürürlükteki yasaların özel hükümlerine bütünüyle uyumlu hareket eden bir hidrojeoloğa ihtiyaç duyar. Çalışmanın bilimsel olarak tamamen doğru ve düzenleyici yasayla da harfi harfine uyumlu olması gerekir. Bu yasalar; madencilik posaları, radyoaktif madenlerin öğütülmesi, tehlikeli ve radyoaktif atıkların iyileştirilmesi, depolanması ve bertarafı; belediye atıklarının bertarafı; sıvı atıkların derin enjeksiyon kuyularına verilmesi; terkedilmiş tehlikeli atıkların bulunduğu yerleşim yerlerindeki kirletilmiş zeminlerin araştırılması ve iyileştirilmesi ve yeraltı depolama tanklarının tahliyesi gibi eylemleri kapsamaktadır.

Kendi işlerinde veya danışmanlık şirketlerinde çalışan hidrojeologlar arazi çalışmalarını yürütür, arazi ve laboratuvardan elde ettikleri verileri analiz eder ve sonuç raporlarını yazarlar. İdareci kurumlarda çalışan hidrojeologlar yasaya uygun tesisleri sahada denetlerler ve teslim edilmiş raporları dikkatle inceleyerek uygun olanlarını onaylarlar. İş çoğunlukla resmî izinle yasal belgenin gerektirdiği gizlilik içerisinde yapılır. Böyle bir belge, işin faaliyet alanını, uygulanacak işlemleri ve izlenmesi gereken planı tayin eder. Başarısızlık halinde, saha sahibine belgeye uygun şekilde para cezası ve diğer cezalar verilebilir. Bu durum hidrojeoloğun daha etkili ve verimli çalışabilmesi için özendirici bir ortam doğurur. Zemin ve yeraltı suyu kirlenmesi gibi olayların açığa çıkması halinde dava açılabilir. Kirletilmiş bir sahanın temizlenmesini zorunlu hale getirmek için federal hükümet veya devlet tarafından dava açma işlemi başlatılabilir. Özel bir kişi/şirket zemine veya yeraltı suyuna atılan zehirleyici ve tehlikeli maddeler nedeniyle uğramış olduğu zararlarının karşılanması amacıyla dava açabilir. Davacının malına veya sağlığına zarar gelmiş olabilir. Böyle davalarda iki taraf da hidrojeologların uzman olarak şahitliğine güvenmek durumundadır.

Bir İş Kolu Olarak Hidrojeoloji
Yukarıda tanımlanan işlerden herhangi birisini yapan hidrojeologlar harcadıkları zamana karşılık yeterli ücreti alacaklarını umarlar. Hidrojeologların ücretlerinin ödenebilmesi için bir fonun bulunması gereklidir. Proje sahibi için çalışan hidrojeoloğun maaşı işten elde edilen gelirden ödenir. Danışmanlık şirketinde çalışan hidrojeoloğa, sözleşmeli iş için proje sahibine ödenmiş ücretlerle oluşturulan fonlar kullanılarak şirket tarafından ödeme yapılır. Eyalet inceleme dairesinde çalışan hidrojeoloğun ücreti, vergi gelirlerinden veya vergi gelirleri ile incelenmek üzere vergi dairesine planları teslim etmiş proje sahibince ödenen ücret ve eyalet veya hükümetin çevreyi kirletenlere açmış olduğu davalardan alınmış mahkeme harçlarının bir araya getirilmesiyle oluşan paralardan ödenir.

Bir danışmanlık şirketince yürütülmekte olan her projeye ilişkin çalışma zamanının izlenerek bir veya iki haftalık çizelgelere günlük olarak işlenmesi için hidrojeoloğa ihtiyaç duyulur. Danışmanlık işinin pazarlığı birkaç yolla yapılabilir. Birinci yöntem projenin tüm maliyetidir. Bir başka yöntem ise, ücret, seyahat bedelleri ve sondaj alt sözleşmeleri artı doğrudan giderler için harcanan toplam saate dayalı olabilir. Toplam maliyete dayalı projelerde, danışmanlık şirketi yönetimi, projenin kazancını veya kaybını belirlemek için projedeki işçilerin harcamış oldukları toplam saati; saatlik ücrete dayalı projelerde ise, yönetim ücreti saptamak için projede kaç saatin sarf edildiğini bilmeye ihtiyaç duyar. İşçiye saatlik ücret ödemesi genellikle farklı zamanlardaki net saat başı ücreti şeklinde yapılır. Bunun nedeni söz konusu Ödemenin, sigorta, sosyal güvenlik, bayram ve tatil ödemeleri gibi işçi çıkarlarını; kira, sigorta, sosyal güvenlik ve genel hizmetler gibi sabit genel harcamaları; büro mefruşatı, bilgisayarlar, arazi aleti, fotokopi makinesi, sekreterlik hizmeti gibi genel büro giderlerini; yönetimin maaşlarına ait genel giderleri; yeni iş önerilerinin hazırlanması ve muhtemel müşterilerin aranması için personelin harcamalarına ilişkin zamana bağlı genel satış giderlerini; işçilerin hem güvenlik eğitimi hem de üst düzey eğitim almaları için maaş ve harcamaları içeren eğitim maliyeti ve son olarak, şirket sahiplerinin alacağı bazı kârları da kapsaması gerektiğidir.

Yeni iş gelişimi ve eğitim için şirket işçilerinin harcamış oldukları saatlerin çoğu, proje yönetimi istemese de, genel şirket yönetimi kararıyla müşteriye fatura edilemez. Ancak, danışmanlık şirketinin başarılı olması halinde, yılda belirli süreler için işçilere ödeme yapılmalıdır. Kâra geçmek için şirketin uygun fiyatta yeterli iş alması ve dolayısıyla işi bütçesi içinde tamamlayabilmek için işçilerin daha çok çalışması şarttır. Şirket yeterince yeni iş alamazsa, mevcut ödemeleri yapamaz ve bu durum sonuçta şirket sahiplerinin kayıplara uğramasına ve işçilerin çıkarılmasına yol açar.

Eğer işçiler beklentilere cevap vermezse, pek çok proje malî kayıpla sonuçlanarak şirket işsiz kalabilir. İşçilerin işlerinde doğru ve titiz olmaları da şarttır. İşlerin dikkatsizce yapılması durumunda, şirket görevi kötüye kullanma yüzünden dava açabilir. Söz konusu davaya karşı savunmanın yasal maliyeti büyük olabilir ve firma davayı kaybederse ödenecek zarar nedeniyle işin ekonomikliği anlamında tehlikeye girebilir. Pek çok şirket kötüye kullanım davasına karşı kendisini korumak için hata ve ihmal sigortası yaptırmaktadır. Bu tür sigortayı yaptırmak pahalı olup, sigortadan para kazanmak da zordur. Burada, hesaptan düşme (davanın kaybedilmesi durumunda şirket en az parayı ödemelidir) ve en fazla miktar ödetme (en büyük miktarı sigorta şirketi ödeyeceği için, davacının lehine hükmedilen miktar ne kadar yüksek olursa olsun önemsizdir) yöntemi izlenmelidir. Eğer şirketin geçmişte kötüye kulanım ve kaybetme şeklinde açılmış olan bir davası varsa, sonradan böyle bir sigortayı yaptırmak mümkün değildir.

Etik Açıdan Hidrojeoloji
Hidrojeologların işverenlere, müşterilere ve halka karşı sorumlulukları vardır. Bir işçi olarak hidrojeolog, her zaman işini en iyi şekilde yapma, kişisel iş alışkanlıkları bakımından çalışkan olma, işverenle parasal konularda uyumlu olabilme sorumluluğuna sahiptir. Danışmanlık şirketlerinde çalışan hidrojeologlar müşterilere malî konularda iyi davranmalı ve işini mümkün olabildiğince doğru ve eksiksiz yapmalıdır. Proje bütçesinde yeterli para varsa, sözleşmeden doğan yükümlülükler gereğince işin tamamlanması gereklidir. Beklenmeyen veya değişen şartlardan dolayı sözleşmeli iş mevcut bütçe ile tamamlanamazsa, müşteriye sözleşmedeki şartların biraz değiştirilmesi yönünde yaklaşım sergilenmelidir.

Şirketin sabit fiyat sözleşmesine veya maksimum ödenebilir miktara saatlik ücret artı harcamalar şeklinde bir sözleşmeye sahip olması durumunda, işçiler açısından potansiyel olarak etik problemleri artabilir. Tüm proje fonları iş tamamlanmadan önce kullanılırsa ve projedeki işçiler çalışmayı sürdürürlerse, daha fazla para kaybı gerçekleşecektir. Danışmanlık şirketinin görevi para kaybetmek değil para kazanmak olduğundan, yukarıda açıklanan durum işçiler açısından iyi olmaz. Zarar eden bir projede çalışmaya devam edilmesi iş düzenini bozabilir (temptation), fakat halen bazı fonlara sahip olan bir projede işçinin zamanını harcamak mümkün olabilir; ancak, bu durum etiğe uygun olmayan hileli bir uygulamadır. Danışmanlık projesinin müşterisi konumundaki federal hükümette böyle durumlarda kullanılan yalan makineleri tarafından suçu tespit edilen danışmanlık projesinin yöneticisi federal cezaevine gönderilmiştir.

Hidrojeolog, temizlenmesi gerektiği düşünülen bir sahanın kirlenmesi gibi müşteriyi kötü bir şekilde etkileyebilecek özel bir durumu saptarsa, bu durum müşteriye derhal bildirilir. Hidrojeologdan bu uyarıyı alan mal sahibi, yasal zorunluluk gereği uygun bir idareci makama kirlilik raporunu hazırlatmalıdır.
Hidrojeoloğun dikkatli olup, herhangi bir çıkar çatışmasından kaçınması gereklidir. Örneğin, eyalet dairesinde çalışan bir memur devletteki projelerle ilgili olarak veya eyalet tarafından düzenlenmiş şirketlerden gelecek devlet projesinin dışındaki iş için bile olsa, kişisel danışmanlıkları hiç kabul etmemelidir. Yerleşim alanı dışında kalan yakın alana kadar yayılmış olan bir kirlenme napına sahip bir müşteriye hizmet eden danışmanlık şirketi her iki sahayı içine alan bir tek çalışmanın yapılması konusunda iki taraf anlaşmadığı sürece yakın parsel sahibi için çalışma yapmamalıdır. Hidrojeolog, bir müşteri veya işverenin yasa veya yönetmeliklere karşı bir karar veya hareketinin farkına varırsa, o zaman bu hareket veya karara karşı çıkarak kişileri uyarmalıdır. Bu ihlalin devam ederek halkın sağlığını, güvenliğini ve refahını etkileyici sonuçlar vermesi halinde, hidrojeolog gecikmeksizin yetkililere haber vermelidir (uygulamada böyle bir hareket, yasal olmasa da, hidrojeoloğun işine son verilmesine yol açabilir. Etiğe uygun davranmanın sonucunda bazan bir bedel ödenebilir). İdareci daireye teslim edilmek üzere bir rapor hazırlanırsa, müşterinin isteğine uygun olmayan bölümleri olsa bile, rapor çalışmada elde edilen tüm bulguları doğru bir şekilde yansıtmalıdır. Asıl rapor teslim edilmeden önce taslak rapor çoğu zaman ön inceleme amacıyla müşteriye verilir. Böyle bir durumda, hidrojeolog doğru bir raporda yer alması gereken verileri veya sonuçları silme veya değiştirme önerilerine karşı direnmelidir; çünkü hidrojeoloğun, çevre gibi insan sağlığını korumak, güvenliğini ve refahını sağlamak için halka karşı etik açıdan sorumluluğu bulunmaktadır.

Kontrol dairelerinde çalışan hidrojeologlar etik açıdan incelemelerine mesnet olarak sadece bilimsel kriterleri alma sorumluluğuna sahiptirler. Böyle daireler siyasete bulaşmış olabilir ve incelemeciye bilimsel temelden çok siyasî karar vermesi konusunda baskı yapabilirler. Müşteri adına çalışan hidrojeoloğun raporunu dürüst bir şekilde yazması kadar, raporu okuyan incelemecinin de aynı şekilde ahlakî sorumluluğa sahip ve dürüst olması gereklidir. Düzenleyici dairelerinde çalışan hidrojeologlar genelde zaman çizelgelerini de tutarlar. Belirli yaptırım faaliyetleri, düzenleyici dairelerin işçilerin maaş ve kârlarını içeren bedellerini kirleticilerden almalarına izin verirler. Düzenleyici hidrojeolog, önceden belirlenmiş bedelin alınmasına yönelik özel yaptırım faaliyetlerinin kararlaştırılan sürede gerçekleştirilmesine mümkün olduğu kadar uyma konusunda ahlakî sorumluğa sahiptir.

*Hüseyin UYTUN ve Duygu ŞEREF’e tekkür ederim.

Bu kısım (bilgi yığını) uygun bir zaman düzenlenecektir.

Posted in Hidrojeoloji, Mühendis | No Comments »

Jeoloji (Yerbilimi) Mühendisliği Nedir?

Friday, February 10th, 2006

Geo (Yer) ve Logos (Bilim) sözcüklerinden türeyen jeoloji, yerbilim anlamındadır. Jeoloji, dünyanın içinde ve üzerinde gerçekleşen tüm olguları gözlemleme ve yorumlama işini uğraş edinen bilim dalıdır. (JMO, 2006)

İnsan, bilinen tarihi boyunca yaşam çevresini algılamaya, yorumlamaya, dönüştürmeye ve kendi ihtiyaçlarını karşılamaya çaba sarf etmiştir.İlk çağlarda insanları en çok meşgul eden nesneler ve olaylar üzerine bastığı Yerküre odaklı olmuştur. Yakın çevresinde kolayca ulaşabileceği malzemeleri, etrafındaki taş parçaları ve toprak olarak Yerküre sunmuştur. İlk dönüştürdüğü malzemelerde yine Yerküreden gelmiştir. Çakmak taşını bıçağa ve ateş kaynağına, kili çömleğe, kalayı ve bakırı karıştırıp bronza, çeliği kılıçlara ve mızrağa dönüştüren süreçler insanlık tarihinde önemli kültürel dönüşümler yaratmış, tarihsel dönemler (demir çağı, bakır cağı vb ) yaratmıştır.

Ancak Yerküre sadece sunduğu nesneler ile değil içinde taşıdığı yıkıcı güçlerle de etkilemiş ve insanlık için “ilgi odağı” olmuştur.”İlk çağlardan bu yana insanlar, depremler ve volkan patlamaları gibi yeryüzünün altına hapsolmuş muazzam güçleri açığa vuran olguların farkındaydılar…. bu olguları tanrıların müdahalesi olarak yorumladılar. Poseidon-Neptune dünyanın sallayıcısı iken, Tanrıların topal demircisi Vulcan-Heptistes dünyanın derinliklerinde yaşıyordığına ve onun çekiç darbeleri de volkanların ” patlamalarına yol açtığına inanıldı.

İster yıkım ister zenginlik kaynağı olarak görülsün ilkçağlardan başlayan Yerküreyi tanımaya, yorumlamaya, ondan azami ölçüde yararlanmaya ve zararlarından korunmaya yönelik üretilen bilgi birikimleri üzerinde çağdaş jeoloji yükselmiştir. Günümüzde Jeoloji biliminin sunduğu verilerle artık “ayaklarımızın altındaki dünyanın sanıldığı kadar katı ” olmadığı “kayaların, sıradağların ve hatta kıtaların sürekli bir hareket ve değişim ” içinde olduğu, Yerkürede yaşanan olayların ” tanrıların müdahaleleri” olmadığı anlaşılmıştır.

Jeoloji; Fiziksel Jeoloji, Tektonik, Petrografi, Sedimantoloji ve Stratigrafi, Mineroloji, Paleontoloji, Mühendislik Jeolojisi, Hidrojeoloji, Jeokimya, Volkanoloji, Çevre Jeolojisi gibi alt bilim dallarıyla, yerkabuğunun bir mineral tanesinden kıtalara kadar değişik büyüklükteki bileşenlerinin özelliklerini, dağılımını ve gelişimini, dinamizmini inceleyerek elde ettiği verileriyle yerin tarihçesini yorumlayan; sedimenter, mağmatik ve metamorfik kayaların zaman ve mekan ortaklığında sentezini yapan bir temel doğa bilimidir. Diğer bilimler gibi görünen ve görünmeyen yönleriyle dünyayı insanlar için anlaşılabilir kılmayı hedefler.

Son yıllarda üretilen yeni bilgi ve bulgular, jeoloji biliminde önemli açılımlar yaratmıştır. Bugün halk sağlığı, güvenliği ve refahı adına her türlü insan girişimi ve projelerinde ihtiyaç duyulan jeolojik (yer bilimsel) verilerdeki artış sonucu jeoloji toplumsal yaşamın her alanı ile bütünleşmiştir.

Ülkemizde 19.yüzyıldan itibaren jeoloji bilgilerini içeren yayınlarla karşılaşılmaktadır. Örneğin, Hoca İshak Efendi‘nin 4 ciltlik Mecmua-yı Ulum-ı Rizaziye (1834) adlı eserinde jeolojik değerlendirmeler yer almıştır. Yine aynı dönemde, Mekteb-i Tıbbıye-i Şahane‘de jeoloji dersleri verilmeye başlanmıştır. Darülfünunu Şahane içinde Ulum-ı Tabiiye ve Riyaziye (Doğa ve Matematik Bilimleri) bölümünün kurulması ile üniversitede jeoloji eğitimine ilk adım atılarak İlm-i Arz ve Maadin (Yer ve Maden Bilimi) dersi okutulmaya başlanmıştır.Balkan Savaşı nedeniyle bir süre ara verilse de önce İstanbul Darülfununu (1933‘ten sonra İstanbul Üniversitesi) Fen Fakültesi bünyesindeki Jeoloji Enstitüsü‘nde ve daha sonrada İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesinde jeoloji eğitimine devam edilmiştir. Bugün çok sayıda öğrenci 29 üniversite bünyesindeki Jeoloji Mühendisliği Bölümlerinde eğitimlerini sürdürmektedir.

Mühendislik, bilginin pratik amaçlara uyarlanması; bilimsel ilkelerin en verimli biçimde yapılara, makinalara, ürünlere, sistemlere ve süreçlere dönüştürülmesi sanatıdır. Bilim adamının işlevi bilgiyi genişletmek, mühendisinki ise uygulamaktır. Bütün mühendislik dallarındaki başlıca etkinlikler araştırma, geliştirme, tasarım, yapım, üretim, işletme ve yönetim olarak sıralanır.

Jeoloji Mühendisi; jeoloji biliminin veri, teknik ve ilkelerini her türlü mühendislik kullanıma sunmak üzere eğitim almış, proje alanının 4 boyutlu (x-y-z-t) jeolojik modelini hazırlayan, eğitimi ve pratik bilgi ve deneyimi ile yerkabuğunu oluşturan malzemeyi tanımlamak, sorunları önceden belirlemek ve sorunlara karşı mühendislik çözümlerini geliştirmek konusunda yetki ve sorumluluk sahibi kişidir.

Jeoloji Mühendisi; jeoloji biliminin kuramsal verilerini, ölçülebilen (sayısallaştırılmış) ve mühendislik işlerine etkilerine göre tasnif edilmiş (sınıflandırılmış) verilere ve tasarımsal değerlendirmelere dönüştürür.

Günümüzdeki teknolojik gelişmelere dayalı olarak hizmet yelpazesi önemli oranda genişlemiştir. Başta doğal kaynak, çevre ve afet yönetim süreçleriyle ilgili olarak metalik madenler, endüstriyel hammaddeler, enerji hammaddelerinin ve sıcak ve soğuk su kaynaklarının aranması ve ekonomik kullanımı kararlarında; deprem, heyelan, kaya düşmesi,sıvılaşma, su baskını afet tehlike ve risk değerlendirmeleri; arazi kullanım planlarının hazırlanması; yer seçimi kararları, kütle hareketleri tanımlama, sınıflama, izleme , duraylılık analizleri ve stabilizasyon önlemlerinin belirlenmesi için jeolojik-jeoteknik etütlerde; yer altı suyu ve toprak kirliliği, atık depolama vb çevresel sorunların çözümünde; Baraj, tünel, karayolu, demiryolu,boru hattı, enerji santralleri gibi mühendislik yapıları ve binalar için jeolojik-jeoteknik etütlerde; Kentsel projelerin ihtiyaç duyabileceği temel parametrelerin (zeminin kazılabilirliği, yer altı suyunun derinliği, agrega malzeme, afet tehlike potansiyeli vb) belirlenmesinde Jeoloji Mühendisleri aktif görevler üstlenmektedir.

Yukarıda sayılan hizmetler dışında toplum sağlığı için risk oluşturan radon gazı ile asbest, arsenik, zeolit minerallerine ve etkilerine yönelik Tıbbi Jeoloji ( Jeo - Sağlık / Medikal Jeoloji) ve Jeolojik Sit olarak kabul edilen oluşumlar ( Fosil zonları, taşlaşmış ağaçlar, yeryüzü şekilleri) ile ilgili araştırmalar da, Jeoloji Mühendisleri tarafından gerçekleştirilmektedir.

Gerek MTA, TPAO, DSİ, TKİ, ETİ HOLDİNG, BOTAŞ,TTK, Karayolları, Afet İşleri, Yapı İşleri, İller Bankası, Elektrik İşleri Etüt İdaresi gibi Genel Müdürlükler ile Yerel Yönetimler (Belediyeler ve İl Özel İdareleri) gibi kamu gerekse özel sektör kurum ve kuruluşlarında yada “Serbest Meslek Uygulaması Yapan Büroların Tanımı Ve Tescil Yönetmeliği” kapsamında faaliyet gösteren Serbest Jeoloji Mühendisliği kuruluşlarında Jeoloji Mühendisleri çalışmaktadır.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Jeoloji Mühendisleri Odası (JMO) serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetleri uygulama, büro tescil ve mesleki denetim yönetmeliği Resmî Gazete’de yayımlandı.

18 Ekim 2006 Çarşamba
Resmî Gazete
Sayı : 26323

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odasından:

TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ JEOLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI SERBEST JEOLOJİ MÜHENDİSLİK VE MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİ UYGULAMA, BÜRO TESCİL VE MESLEKİ DENETİM YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; serbest jeoloji mühendisliği hizmetleri üreten kişi ve kuruluşların mesleki etkinliklerinin, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odasınca Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ve Jeoloji Mühendisleri Odası standartları ve yönetmelikleriyle, diğer ilgili kanun ve yönetmeliklere uygunluğunu, kamu ve meslek yararı ile mühendislik etik normları doğrultusunda denetlenmesini ve denetime esas kayıt ve sicillerin tutulmasını; ücretli çalışan jeoloji mühendislerini de kapsamak üzere jeoloji mühendisliği hizmetleri üretenlerin haklarının tanınmasını; jeoloji mühendisliği hizmetlerinin mesleki, bilimsel ve teknik esaslar ile kamu ve meslektaş yararı doğrultusunda geliştirilmesini, mesleki uygulamalarda kamu yararının gözetilmesini ve meslektaşlar arası haksız rekabetin önlenmesini ve mesleki dayanışmanın arttırılmasına ilişkin esasları düzenlemek ve uygulanmasını sağlamaktır.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, serbest jeoloji mühendisliği hizmetlerini veren ve mesleki ürünleri üreten, bu hizmetleri yapan, uygulayan gerçek veya tüzel kişileri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 39 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Birlik (TMMOB): Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğini,

b) İhale Katılım Belgesi: İhalelere katılmak üzere Odaca düzenlenen ve serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetleri tescil belgesi sahibi kuruluşlara verilen belgeyi,

c) Jeoloji Mühendisliği: Jeoloji biliminin veri, teknik ve ilkelerini kullanarak yeryuvarını oluşturan kayaçların fiziksel ve kimyasal özelliklerini, milyonlarca yıllık bir süreç boyunca iç ve dış etkenlerle uğradıkları değişiklikleri, bu değişimin sonucunda oluşan magmatizma, metamorfizma ile faylar, kıvrımlar gibi yapılar ve bu yapılara bağlı olarak oluşan yer altı zenginlik kaynaklarının dağılımlarını, geometrisini, tenör ve kalitesini, rezervini; arazi kullanım planlamasına ve her türlü yapı inşaatına yönelik mühendislik jeolojisi ve jeoteknik değerlendirme, değişik amaçla jeolojik, mühendislik jeolojisi, jeoteknik ve yer altı suyu ortam ve hareketlerini modelleme yöntem ve tekniklerini ortaya koyan, yerkabuğunu oluşturan malzeme özelliklerini incelemek, tanımlamak, sorunları önceden belirlemek ve sorunlara karşı mühendislik çözümlerini geliştirmek olan mühendislik dalını,

ç) Mesleki Denetim Uygulaması: Meslek hak ve çıkarlarının korunması, geliştirilmesi, serbest jeoloji mühendisliği hizmetlerinin yetkili meslek mensuplarınca yapılması, haksız rekabetin önlenmesi, eşit rekabet koşullarının oluşturulması, nitelikli, güvenilir ve yüksek teknik özelliklere sahip olmasını sağlamak amacıyla mesleki ürünün yönetmelik ve ekleri çerçevesinde, Oda tarafından incelenmesi, denetlenmesi ve bunların kayıtlarının Jeoloji Mühendisleri Odası bilgi işletim sistemi kapsamında tutulması işlemini,

d) Oda: TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odasını,

e) Oda Üyelik İşlemi: 17/6/1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ile 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu hükümleri çerçevesinde Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odasına yaptırılacak üyelik işlemlerini,

f) SJM: Serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetini, ücreti karşılığında ve kamu kurumları dışındaki gerçek ya da tüzel kişi adına ücretli, ortak veya sahibi olarak veren jeoloji veya jeoloji yüksek mühendislerini,

g) SJMMH: Yalnızca tanımlı bir işe ilişkin olarak özgün değerlendirmeler yapmak ve uygulamaya yönelik öneriler vermek şeklinde, özel bir sözleşme çerçevesinde verilecek kararlar ve ileri sürülecek önerilerin jeoloji mühendisleri tarafından mühendislik sorumluluğu yüklenilerek ve belgelendirilerek verilen, bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetlerini,

ğ) SJMMHK: Jeoloji mühendisleri tarafından verilen ve bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetleri amacıyla kurulmuş büro, şirket ve benzeri ticari kuruluşları,

h) SJMMH-TB: Serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetleri tescil belgesini,

ı) Şube: TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Şubesini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Hizmet Alanları, Kuruluş ve Çalışma Koşulları

Jeoloji mühendisliği hizmet alanları

MADDE 5 – (1) Jeoloji mühendisliği mesleğinin bu Yönetmelikte kapsamı belirtilen başlıca hizmet alanları şunlardır:

a) Genel jeoloji ve saha jeolojisi, jeolojik harita üretimi,

b) Mineraloji-petrografi,

c) Sedimantoloji-stratigrafi,

ç) Tektonik,

d) Jeokimya,

e) Paleontoloji,

f) Amaca yönelik olarak jeolojik modelleme, değişik ölçeklerde jeolojik harita üretimi, jeolojik kesit hazırlanması,

g) Maden jeolojisi,

ğ) Endüstriyel hammaddeler,

h) Petrol ve doğalgaz jeolojisi,

ı) Jeotermal kaynak jeolojisi,

i) Kömür jeolojisi, asfaltit ve bitümlü şeyl,

j) Hidrojeoloji,

k) Mühendislik jeolojisi,

l) Jeoteknik çalışmalar kapsamındaki jeoloji mühendisliği hizmetleri,

m) Çevre jeolojisi,

n) Kıyı ve deniz jeolojisi,

o) Doğal afetler/Doğal tehlikeler,

ö) Tıbbi jeoloji,

p) Süs taşları jeolojisi,

r) Jeo-sit, jeolojik miras, jeoarkeoloji,

s) Sondaj uygulamalarında jeoloji mühendisliği hizmetleri,

ş) Jeoloji eğitimi,

t) Laboratuvar hizmetleri,

u) İş riski ve güvenliği ve yönetimi,

ü) Eğitim, araştırma-geliştirme ve müşavirlik,

v) Diğer jeoloji mühendisliği hizmetleri.

Serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetleri

MADDE 6 – (1) Eğitimi, pratik deneyimi ve odadan aldığı SJMMH-TB çerçevesinde jeoloji mühendislerinin yetkili olduğu serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik kapsamındaki hizmetler şunlardır:

a) Serbest jeoloji mühendisliği hizmet alanları;

1) Genel ve özel amaçlarla bir alanın jeolojik modelinin oluşturulması ve yorumlanmasına yönelik arazi etüdü, değişik amaçlı örnek alımları; petrografik, mineralojik, paleontolojik inceleme ve yorumlama, değişik ölçeklerde jeolojik kesit hazırlanması ve jeoloji haritası üretimi,

2) Genel veya özel amaçlarla fiziksel jeoloji, tektonik, petrografi, sedimantoloji ve stratigrafi, mineraloji, paleontoloji, mühendislik jeolojisi, hidrojeoloji ve jeokimyasal etütler, örnek alımı, jeolojik harita üretimi ve raporlarının hazırlanması,

3) Madenlerin aranması, rezervlerinin belirlenmesi ile işletilmesi kapsamındaki jeolojik etüt, jeolojik modelleme, sondaj ve maden jeolojisi raporlarının hazırlanması,

4) Petrol ve doğalgaz kaynaklarının aranması ve rezervlerinin belirlenmesi kapsamındaki jeolojik etüt, jeolojik modelleme, sondaj yerinin tesbiti ve jeolojik takibi ile kuyu logunun ve raporlarının hazırlanması,

5) Jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli suların aranması, rezervlerinin belirlenmesi ile işletilmesi kapsamındaki jeolojik etüt ve sondaj, jeolojik modelleme ile kuyu logunun ve raporlarının hazırlanması,

6) Kömür, asfaltit, bitümlü şist ve diğer enerji hammaddelerinin aranması, rezervlerinin belirlenmesi ile işletilmesi kapsamındaki jeolojik etüt ve sondaj, jeolojik modelleme ile kuyu logunun ve raporlarının hazırlanması,

7) Doğal yapı malzemeleri, endüstriyel hammaddeler ile değişik amaçlarla kullanılan kil, kum, çakıl, kireç, çimento kili ve benzeri ocakları ve kireçtaşı, bazalt, granitik ve benzeri taş ocaklarının aranması, rezervlerinin belirlenmesi ile işletilmesi kapsamındaki jeolojik etüt ve sondaj, jeolojik ve mühendislik jeolojisi modellemesi ile kuyu logunun ve raporlarının hazırlanması,

8) Havza bazında veya münferit hidrojeolojik etüt, kaynak geliştirme ve ıslahı çalışmaları, yeraltısuyu planlaması, drenaj projelendirilmesi ve su kuyuları inşasına yönelik jeolojik ve hidrojeolojik etüt, deney ve analizleri ile bu çalışmalara ait modellerin oluşturulması, hidrojeolojik haritaların üretimi ve raporların hazırlanması,

9) İlgili kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine göre Yeraltısuyu Arama Belgesi, Yeraltısuyu Kullanma Belgesi, Yeraltısuyu Islah ve Tadil Belgesi alımına esas jeolojik ve hidrojeolojik etüt, deney, harita üretimi, sondaj ve diğer çalışmaların yapılması,

10) Tünel, kanal, boru hattı, demiryolu, karayolu güzergâhları ve benzeri ile baraj, gölet, köprü ayakları, liman, rıhtım, dalgakıran, barınak ve benzeri gibi mühendislik yapılarına yönelik jeolojik, hidrojeolojik, mühendislik jeolojisi ve jeoteknik etütler, sondajlar, deneyler ve analizler ile jeolojik ve/veya jeoteknik modelleme ve bütün bu kapsamdaki jeoloji mühendisliği hizmet alanlarına ait harita üretimi ve raporların hazırlanması,

11) Kentsel ve kırsal alanlarda arazi kullanım planlaması amacıyla her tür ve ölçekteki imar planına ve üst ölçek çevre düzeni planlarına esas jeolojik, hidrojeolojik, mühendislik jeolojisi ve jeoteknik etütler, sondajlar, deneyler ve analizler ile jeolojik ve/veya jeoteknik modelleme ve bütün bu kapsamdaki jeoloji mühendisliği hizmet alanlarına ait harita üretimi ve raporların hazırlanması,

12) Doğal afet, jeolojik tehlike ve risk belirlemelerine yönelik jeolojik, mühendislik jeolojisi ve jeoteknik etüt, deney ve analizleri ile bu çalışmalara ait harita üretimi ve jeoloji mühendisliği hizmet alanlarına ait raporların hazırlanması,

13) Çevre jeolojisi ve çevresel etki değerlendirme kapsamındaki jeolojik, mühendislik jeolojisi ve hidrojeolojik etüt ve modelleme ile jeoloji mühendisliği hizmet alanlarına ait raporların hazırlanması,

14) Kıyı ve deniz jeolojisine yönelik jeolojik etüt, jeolojik modelleme ve raporlarının hazırlanması,

15) Her tür ve ölçekte planlamaya esas jeolojik ve jeoteknik etütler, parsel bazında jeolojik ve jeoteknik etütler/zemin etütlerine yönelik jeolojik, mühendislik jeolojisi ve jeoteknik etüt ve modelleme, sondajlar, deney ve analizler ile bu çalışmalara ait harita üretimi ve jeoloji mühendisliği hizmet alanlarına ait raporların hazırlanması,

16) Jeolojik sit ve jeolojik miras alanlarının belirlenmesine yönelik etüt ve raporlarının hazırlanması,

17) Toplum sağlığına yönelik tıbbi jeoloji amaçlı jeolojik modelleme, etüt, sondaj, deney ve analizler ile bu çalışmalara ait harita ve raporlarının hazırlanması,

18) Zemin güçlendirmesi ve sızdırmazlık amaçlı jeolojik, mühendislik jeolojisi ve jeoteknik etüt ve modelleme, sondajlar, deney ve analizler ile bu çalışmalara ait harita ve jeoloji mühendisliği hizmet alanlarına ait raporların hazırlanması,

19) Değişik amaçlı düşey, yatay veya değişik açı yönlendirmeli galeri, kuyu, yarma ve sondaj yerlerinin tespit edilmesi, amaca uygun olarak örnek alınması, bunların litolojik tanımlanması, jeolojik harita üretimi ve jeolojik modelleme, jeolojik kesit, jeolojik stamp ve loglarının hazırlanması, yerinde deneylerin gerçekleştirilmesi,

20) Kaya ve zemin mekaniği laboratuvar deneylerinin gerçekleştirilmesi ve deney föylerinin düzenlenmesi,

21) Değişik amaçlı jeoloji ve jeoteknik etütler için gereken harita üretimi, jeolojik kesit çıkartılması, örnek alımı, ince kesit hazırlanmasına yönelik işlemler,

22) Coğrafik bilgi sistemleri ve diğer bilgisayar programlarının kullanımı ile jeoloji, mühendislik jeolojisi, hidrojeolojik, afet tehlike, arazi kullanım, yerleşime uygunluk, maden ve petrol jeolojisi amaçlı tematik ve faktör harita üretimi, bilgisayar analizlerinin yapılması ve yorumlanmasına yönelik hizmetler,

23) İş riski, güvenliği ve kontrolüne yönelik jeoloji mühendisliği kapsamındaki hizmetler,

24) (a) bendindeki hizmetlere ilişkin raporların, projelerin, birim fiyat listesinin ve özel teknik şartnamenin hazırlanması, keşif özetinin yapılması ve ihale dosyasının hazırlanması ile (a) bendinde belirtilen hizmetlerin uygulanması sürecinde jeoloji mühendisi tarafından arazi ve büroda gerçekleştirilecek her türlü teknik denetim ve kontrollük hizmetleri.

b) Müşavirlik hizmetleri ise, (a) bendinde belirtilen jeoloji mühendisliği hizmet alanlarından herhangi birine veya birkaçına ilişkin bir konuda, bilim ve tekniğe, meslek esaslarına uygun olarak fikren katkıda bulunulması, izlenmesi ve benzeri tarzda verilen danışmanlık hizmetleridir.

Serbest jeoloji mühendisliğinde yetkilendirme

MADDE 7 – (1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen SJMMH’leri jeoloji mühendisliği yapmaya sahip olduğu diploması, oda üyeliği ve oda büro tescili ile hak kazanmış kişilerce yerine getirilir.

Serbest jeoloji mühendisliği hizmeti veren kuruluşlar

MADDE 8 – (1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen SJMMH’lerini yapmak için Odaya tescil başvurusunda bulunabilecek kuruluşlar aşağıda belirtilmiştir;

a) Kendi nam ve hesabına çalışan serbest jeoloji hizmeti veren bürolar,

b) Birden fazla SJM’lerin kendi aralarında kurdukları adi ortaklıklar,

c) 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş ve bu şirketin iştigal konularından en az birinin bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen hizmetlerden olan sermaye şirketleri,

1) Şirketin TMMOB’ye bağlı diğer meslek odalarının üyesi mühendis ve mimarlarla kurulması hâlinde, ortak SJM’nin ya da SJM’lerin ortaklık hissesi; şirket sermayesinin, ortakların bağlı olduğu meslek oda sayısına bölünmesiyle elde edilen orandan az olamaz. Bu durumda TMMOB üyesi ortaklar için ilgili odadan alınan üyelik belgesi de istenir.

2) Diğer şirket ortaklarının TMMOB’ye bağlı odaların üyesi olmaması halinde ortak SJM’nin hisse payı yüzde ellibir den az olmaz.

3) Şirkete SJM’nin ortak olmaması durumunda ise, şirket bünyesinde Oda üyeliğini sürdüren ve tescil süresince geçerli tam gün çalışma sözleşmesi bulunan en az iki jeoloji mühendisinin bulunması gereklidir.

ç) Serbest jeoloji mühendisliği hizmeti veren kuruluşlarının diğer faaliyetlerinin jeoloji mühendisliği hizmeti yapmaya mesleki etiği açısından engel oluşturmaması, şartı ayrıca aranır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Tescil Belgesi Alma ve Yenileme İşlemleri ve Koşulları

SHKMMB’nin tescili

MADDE 9 – (1) SJMMHK’nın odaya kayıt ve tescilinin yapılabilmesi için, bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde belirtilen kuruluşlardan olması ve aynı maddenin (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen koşulları sağlaması gerekir.

(2) Odaya kayıt ve tescilini yaptıran SJMMHK’ye, SJMMH’lerini yapmaya yetkili olduğunu belirten tescil belgesi verilir.

(3) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen müşavirlik hizmeti veren veya verecek olan SJM’ler ve SJMMHK’lar Odadan tescil belgesi almak zorundadır.

Serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetleri tescil belgesi alma koşulları

MADDE 10 – (1) SJMMHK’ların tescil belgesi alabilmesi için, aşağıdaki belgeler gereklidir;

a) SJM kendi adına veya ortak çalışıyorsa başvuru tarihi itibariyle Bağ-Kur kaydı veya Bağ-Kur kaydının devam ettiğini gösteren son dönem makbuzu veya benzeri belgenin, Sosyal Sigortalar Kurumu kaydını faal olarak sürdürüyor ise son dönem Sosyal Sigortalar Kurumu belgesi, eğer Emekli Sandığı veya Sosyal Sigortalar Kurumundan emekli olup çalışmasını sürdürüyor ise buna ait destek primi belgesi,

b) SJM ücretli çalışıyorsa;

1) SJM’nin, Sosyal Sigortalar Kurumu işe giriş bildirgesi ve tescil süresince geçerli hizmet sözleşmesi,

2) SJM’nin, Oda tarafından her yıl belirlenen asgarî ücretten az ücret ödenmediğinin belgelenmesi için aylık bordrosu,

c) SJM’nin, noter onaylı imza sirküleri,

ç) İşyerinin, mekan ve donanım olarak SJMMH vermeye uygun olması; işyeri adresi bildirimi için işyerinin kira sözleşmesi veya işyeri büronun malı ise tapu belgesi,

d) Vergi levhasının onaylı fotokopisi,

e) Sözleşmesinde SJMMH’nin çalışma alanına girdiğine dair açık hüküm yer alması koşulu bulunması kaydıyla, SJMMHK’nın kuruluş statüsüne göre; adi ortaklık ise, noterden onaylı sözleşme suretinin, sermaye şirketi ise, Ticaret Sicil Gazetesi, Ticaret ve Sanayi Odalarından alınan faaliyet belgesi ve noter onaylı şirket imza sirküleri,

f) Oda tarafından verilen doğru ve eksiksiz olarak doldurulacak ve imzalanacak başvuru formu.

Şube açma

MADDE 11 – (1) SJMMHK’ların şube açabilmeleri için, açacakları şubelerde tam gün ücretli en az bir SJM çalıştırmaları ve 10 uncu maddede belirtilen belgeler ile odaya başvurmaları gereklidir.

Serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetleri tescil belgesi yenileme koşulları

MADDE 12 – (1) Tescil belgesi yenilenmesinde aşağıdaki belgeler istenir;

a) Bir önceki tescil işleminden sonra geçen sürede üretilen mesleki ürünler listesi ile birlikte oda tarafından verilen başvuru formunun doğru ve eksiksiz olarak doldurulması ve imza edilmesi,

b) Başvuru tarihi itibariyle vergi mükellefiyetinin devam ettiğini gösterir belge ve vergi levhasının onaylı fotokopisi,

c) SJM’ nin, yeni tescil dönemini kapsayan hizmet sözleşmesi, ücret bordosu, SSK dökümü,

ç) SJMMHK’ların adres, telefon, personel, donanım ve benzeri her türlü bilgilerindeki değişiklikleri belirten belgeler.

Kayıt ve kayıt yenileme tutarları

MADDE 13 – (1) Büro tescil kayıt ve kayıt yenileme tutarları her cari yıl için Oda yönetim kurulunca belirlenir. Şubesi bulunan SJMMHK’lardan tescil, kayıt ve kayıt yenileme ücreti olarak, bir şubesi bulunması durumunda belirlenmiş tutarın yüzde elli fazlası, birden fazla şubesi bulunması durumunda ise iki katı alınır.

Tescil yenileme işleminin süresi ve süresi içinde yapılmaması

MADDE 14 – (1) Tesciller ait oldukları yıl içinde geçerli olup, her yıl Ocak ayı içinde yenilenmesi gereklidir. Yenileme işlemi doğrudan yazılı başvuru yoluyla yapılır. Süresi içinde tescilini yenilemeyen SJMMHK’lar, SJMMH’yi yapamaz.

(2) Süresi içinde tescil yenileme işlemini yaptırmayan SJMMHK’lar yazılı olarak uyarılırlar. On beş işgünü gün içinde tescil yenileme işlemini yaptırmayanların tescil belgesi Oda yönetim kurulu kararı ile iptal edilir.

(3) Süresi içinde tescil yenileme işlemini yaptırmayan SJMMHK’lardan içinde bulunulan cari yılın tescil yenileme tutarının yüzde ellisi oranında gecikme zammı uygulanır.

Tescil iptali

MADDE 15 – (1) SJMMHK’lar, kendi istekleri ile faaliyetlerine son verdiklerinde on beş gün içinde durumlarını belirtir belgelerle birlikte Odaya yazılı olarak başvurmakla yükümlüdür.

Değişiklikleri bildirme

MADDE 16 – (1) SJMMHK’lar faaliyet adresinde, ticari unvanda, ortaklık durumunda, kayıt ve tescile ilişkin bilgilerde değişiklik olduğunda değişiklikleri on beş gün içinde Odaya bildirmekle yükümlüdür.

(2) Süresi içinde değişiklik bildiriminde bulunmayan SJMMHK’lardan içinde bulunulan cari yılın tescil yenileme tutarının yüzde yirmisi oranında gecikme zammı uygulanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Mesleki Denetim ve Uygulama Esasları

Mesleki denetim

MADDE 17 – (1) Oda, SJMMH’in amacının sağlanmasına yönelik olarak gerekli gördüğü önlemleri alır.

(2) Mesleki denetimde, SJMMHK’ların ve SJM’nin mesleki faaliyeti, Oda kaydının devam edip etmediği, SJM imzasının doğruluğu, kesilen faturanın veya serbest meslek makbuzunun Oda Asgari Ücret Yönetmeliğine ve eki fiyat tablolarına uygunluğu, hizmetin standartlar, yönetmelikler ve Odanın teknik esaslarına, çizim standartlarına uygunluğu konularında inceleme yapar. Yapılan bu mesleki denetim ve onaylama, SJMMH’nin teknik içeriğini ve hesaplarını denetleme ve onaylama değildir. Sorumluluk, SJM’ye aittir.

(3) Oda birimleri mesleki denetim için gelen mesleki ürünü en geç üç işgünü içinde inceler. Uygun ise onaylar, değilse gerekçesi ile beraber ilgiliye iade eder.

(4) Oda, jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetleri tescil belgesi alan tüzel kişilikleri tescil süresi içerisinde herhangi bir zamanda; merkez, şube, il/ilçe temsilciliği, mesleki denetim komisyonlarından görevlendirdiği üyelerle yılda en az bir kez olmak üzere denetler.

(5) Oda, gerektiğinde SJMMHK’ları her türlü yayın organı kanalıyla tanıtmaya, bu konuda iş sahiplerine bilgi vermeye yetkilidir.

Serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetleri tescil belgesi alan kuruluşların yetki ve sorumlulukları

MADDE 18 – (1) SJMMH-TB alan tüzel kişiliklerin yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir;

a) SJMMH’ni yapmaya, yalnızca SJMMH-TB verilen SJMMHK’lar yetkilidir. Bu yetki, teknik uygulama sorumluluğu dahil tüm SJMMH için ülke çapında geçerlidir.

b) Tescilin yapılmış olması, SJMMHK’ ları kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uymamaktan dolayı doğacak sorumluluklardan kurtarmaz.

c) SJMMHK’lar, bu Yönetmelik kapsamına giren tüm SJMMH’nde ve yapacağı hizmet sözleşmesinde mesleki esaslar, kamu ve meslektaş yararları doğrultusunda, ilgili mevzuat ve borçlar hukuku çerçevesinde iyi niyet kurallarına uygun davranarak, ilgili konularda oda tarafından yürürlüğe konulmuş şartnameler ve belirlenmiş asgari ücret çizelgelerine uyacaktır.

ç) SJMMHK’lar, bu Yönetmelik kapsamına giren tüm SJMMH ürünlerini işveren, ilgili idare veya onay makamınca istensin veya istenmesin mesleki denetimden geçirecek ve onaylatacaktır.

d) SJMMHK’lar, bu Yönetmelik kapsamına giren tüm SJMMH yi bağlı bulundukları şube veya temsilciliklere sunarken, aşağıdaki belgeleri ve hizmetin tümü gözönüne alınarak Oda tarafından istenilen diğer belgeleri Oda birimlerine vermekle yükümlüdür. Mesleki denetim inceleme ve onay yeri SJMMH nin uygulandığı yerin bağlı olduğu Oda birimidir.

e) Mesleki denetim için SJMMH ürünleri ile aşağıdaki belgeler oda birimine birlikte verilir. Eğer Oda birimi SJMMHK’ nın bağlı olduğu Oda birimi birbirinden farklı ise aşağıdaki belgelere ilave olarak SJMMH-TB nin bir fotokopisi de verilir.

1) İşveren ve büro arasında imzalanmış tip sözleşme,

2) Yapılan SJMMH ürünü dokümanlar,

3) SJMMH’ye ilişkin, en az Oda tarafından belirlenmiş asgari ücretler üzerinden kesilmiş varsa Oda tarafından hazırlanmış örneğe uygun, serbest meslek makbuzu veya fatura. Ancak, yapılan SJMMH’de, SJMMHK aynı zamanda işveren konumunda ise, bu durum belgelenerek, serbest meslek makbuzu veya fatura kesilecektir.

f) Mesleki denetim için gerekli belgelerde SJMMHK’nın vergi dairesinin adı ve adresi, vergi numarası, işverenin adı ve adresi ile vergi mükellefi ise vergi dairesinin adı ve vergi numarası yer alacaktır.

g) SJMMHK’ların mesleki denetim ve onay hizmeti için yapacakları ödeme miktarı oda yönetim kurulu tarafından belirlenerek ilan edilir. Bu ücret tüzel kişilik tarafından ödenir, işverenden ayrıca istenemez.

ğ) Tescile esas bilgi ve belgelerin Odaya verilmesi aşamasında gerçeğe aykırı bildirimde bulundukları saptanan, SJMMH-TB üzerinde herhangi bir değişiklik yapan, tescile esas koşullarda olan veya ücretli çalıştırdığı SJM’nin aylık maaş ve dört aylık Sosyal Sigortalar Kurumu pirim bordrosunun onaylanmış nüshasını dört ayda bir en geç izleyen ay içerisinde odaya bildirmeyen SJMMHK’ ların tescil belgeleri iptal edilir.

Ücretli çalışanların sorumlu jeoloji mühendisi ücretlerinin belirlenmesi

MADDE 19 – (1) SJMMHK’ larda ücretli olarak çalışacak sorumlu jeoloji mühendislerinin alacakları en az ücret tutarı gerekli zamanlarda Oda yönetim kurulu tarafından belirlenir ve Oda yayınlarında duyurulur.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

İdari yaptırımlar

MADDE 20 – (1) Tescile esas bilgi ve belgelerin Odaya verilmesi aşamasında gerçeğe aykırı bildirimde bulunan, büro tescil belgesi üzerinde herhangi bir değişiklik yapan ve tescile dair koşullarında meydana gelen değişikliği Odaya bildirmeyenlerin büro tescil belgesi Oda yönetim kurulu kararı ile iptal edilir.

(2) SJMMH’ni yürütürken, meslek onuru ve mesleki davranış kurallarıyla bağdaşmayan durumları saptananlar ve bu Yönetmelik hükümlerine uymayanlar yazılı olarak uyarılırlar. Uyarıya rağmen durumunu düzeltmeyenlerin büro tescil belgesi, Oda yönetim kurulu kararı ile bir aydan altı aya kadar askıya alınır.

(3) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davranan ve haklarında idari yaptırım kararı alınan SJMMHK’ların SJM’leri Oda yönetim kurulunca, onur kuruluna sevk edilir.

Yaptırımların uygulanması

MADDE 21 – (1) Yaptırımların uygulanmasında uyulacak esaslar aşağıda belirtilmiştir;

a) Oda yönetim kurulu SJMMHK’larla ilgili konuları otuz gün içinde karara bağlar.

b) Tescil belgesi süreli veya süresiz olarak askıya alınan SJMMHK’lar, Oda yönetim kuruluna on beş gün içinde itiraz edebilir. İtiraz uygulamayı durdurmaz.

c) Oda yönetim kurulu, tescil belgesi süreli veya süresiz olarak askıya alınan SJMMHK’ları ilgili şubeye, temsilciliğe, valiliğe veya ilgili kurum ve kuruluşlara yazıyla bildirir. Ayrıca, bu durum yayın organlarında duyurulur.

Odanın yetkileri

MADDE 22 – (1) SJMMH-TB nin verilmesi, yenilenmesi, değiştirilmesi, geçersiz kılınması ve mesleki denetim konularında yetkili organ Oda yönetim kuruludur. Oda yönetim kurulu, genel kuruldan almış olduğu yetki doğrultusunda, uygulamaya esas olacak genelge ve yönergeler hazırlayabilir.

(2) Oda Yönetim Kurulu, yürüteceği işlemlerde aşağıdaki hususlara uyar;

a) SJMMH-TB ni yenilemeyen SJMMHK’lara hiçbir oda belgesi verilmez, büro tescil belgesi iptal edilir.

b) Çalışan SJM’lerin ayrılması durumunda, SJM’si kalmayan SJMMHK’ların bir aylık süre içinde yeni bir SJM ile sözleşme imzalamaması durumunda büro tescil belgesi iptal edilir.

c) Büro tescil belgesi iptal edilen SJMMHK’ların yeniden tescil başvurusu yapmaları durumunda kayıt işlemi yeniden yapılır ancak, eski tescil numarası verilir.

ç) Kanunlar, Birlik ve Oda yönetmelikleri gereğince, herhangi bir nedenle, meslekten men edilen SJM’nin işine son verilmesi, ilgili tüzel kişiliğe noter aracılığıyla gönderilen bir yazı ile bildirilir.

d) SJMMH-TB almak için Odaya başvuran kişi ve kuruluşlar, bu Yönetmelik hükümlerine tabidir.

e) SJMMH-TB almış SJMMHK’lar ve SJM’lerine ait bilgiler Oda bilgi işletim sisteminde ve ilgili dosyalarda tutulur. Bu arşivlemede SJMMHK’lara ait ticari unvan, ticari sicil ve ana sözleşme, çalışanlar, tescil, ceza durumları, iletişim, mesleki ürün ve benzeri konulara ilişkin bilgiler işlenir.

f) SJM’ce hazırlanan proje, rapor ve benzeri mesleki ürünlerin üzerine Odanın öngördüğü ölçü ve biçimde hazırlanmış ve üzerinde Odanın ismi, amblemi, üyenin isim ve soyadı ile Oda sicil numarasının yazılı olduğu tip mühür basılır ve SJM’nin imzası bulunur.

g) Sosyal Sigortalar Kurumuna tabi çalışan SJM aynı zamanda şantiye hizmetinde de çalışıyorsa büro tescil belgesi alabilmesi için şantiyenin aynı il sınırları içinde olması zorunludur.

ğ) SJMMH-TB almış büro ve şirketler sadece çalışan SJM adına alacakları Oda kayıt belgesi ile ihalelere katılamazlar. Aynı zamanda ihale katılım belgesi almak zorundadırlar.

Yabancı mühendisler ile yabancı şirketler

MADDE 23 – (1) Jeoloji mühendisliği hizmetlerini yerine getirmek üzere Türkiye’de bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiliklerle ilgili konularda, 1/2/2005 tarihli ve 25714 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan TMMOB Yabancı Mühendis, Mimar ve Şehir Plancılarının Çalışma İznine Esas Değerlendirilmesi ve Geçici Üyelik Müracaatları Hakkında Yönetmelik ile bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Yasaklar

MADDE 24 – (1) SJMMH yapmak üzere Odadan tescil belgesi almış SJM’ler, aynı amaç doğrultusunda kurulmuş diğer SJMMHK’lerde sorumlu jeoloji mühendisi olarak görev alamaz.

(2) Farklı amaçlarla kurulmuş herhangi bir özel veya kamu kuruluşunda Sosyal Sigortalar Kurumuna bağlı olarak çalışan jeoloji mühendisinin, SJMMHK’lerde sorumlu jeoloji mühendisi olarak çalışma veya SJMMH-TB almak yönünde yapacağı başvurular kabul edilemez.

(3) Odadan SJMMH-TB alan SJMMHK’lar, SJMMH-TB almayan kişi ve kuruluşlardan SJMMH’leri alamazlar.

Yürürlükten kaldırma

MADDE 25 – (1) 8/4/1982 tarihli ve 17658 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan TMMOB Jeolojisi Mühendisleri Odası Serbest Meslek Uygulaması Yapan Büroların Tanımı ve Tescil Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Yapılmış tesciller

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce tescil olmuş olan SJMMHK lar, tescil yenileme işlemlerini yaptırmış olmaları kaydıyla faaliyetlerine devam ederler. Değişik nedenlerle tescil yenilemenin gerçekleştirilmemesi, tescilin kapatılması, fesh veya SJM’ye ait hisse oranlarında azalma olması koşullarında bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Yürürlük

MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 27 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu yürütür.

*Meslek tanımının tamamı, Jeoloji Mühendisleri Odası‘nın izniyle yayımlanmıştır.

Kaynakça:
JMO, 2006. Jeoloji ve Jeoloji Mühendisliği, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, jmo.org.tr, 10 Şubat 2006 tarihinde ulaşılmıştır.
TC Resmî Gazete, 2006. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odası Serbest Jeoloji Mühendislik ve Müşavirlik Hizmetleri Uygulama, Büro Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği, rega.basbakanlik.gov.tr, 3 Ekim 2006 tarihinde ulaşılmıştır.

Yazar adı ve yayın adı kaynak belirtilerek özgürce kullanılabilir.
Güler, B. 2006. Jeoloji (Yerbilimi) Mühendisliği Nedir?, yerbilimleri.com

Posted in Mühendis, Yerbilimi (Jeoloji) | No Comments »