Şili Depremi Günleri Kısaltmış Olabilir
Bir deprem, dünyanın mevcut kütlesinin bir bölümünü dünyanın eksenine doğru iterek gezegenin daha hızlı dönmesine yol açabileceği gibi kütleyi eksenden uzaklaştırarak gezegeni yavaşlatabileceği belirtiliyor.
Şili’de meydana gelen 8,8 büyüklüğündeki deprem, Dünya’nın kendi etrafındaki dönüş süresini, yani bir günü kısaltmış. NASA uzmanlarından Richard Gross ve çalışma arkadaşları tarafından karışık bir modelleme ile yapılan hesaplamalara göre, dünyanın bir günü 1,26 mikrosaniye kadar kısaldı. Saniyenin milyonda biri mikrosaniye olarak adlandırılıyor (1 mikrosaniye=1/1000000 saniye).
NASA’nın yaptığı ön araştırma, Şili’deki deprem sonucu dünya ekseninin ne ölçüde kaymış olduğunu ortaya koyuyor. Bu araştırmada dünya ekseninden kasıt, dünyanın Kuzey-Güney doğrultusundan 10 metre ötede ve dünyanın kütlesinin eşitlendiği eksen. Yapılan hesaplar sonucu dünyanın ekseninde 2,7 miliarksaniye yani 8 santimetrelik (3 inçlik) bir kayma olduğu belirlendi. Bu kayma bir dünya günü süresindeki kısalmayı da beraberinde getirdi.
Araştırmayı yürütenlerden Gross’a göre, aynı hesaplama modeli 2004′teki 9,1′lik Sumatra Depremi’ne uygulanacak olursa, o depremde de bir dünya gününün 6,8 mikrosaniye kısaldığı ortaya çıkıyor. Sumatra depreminin yol açtığı eksen kayması 2,32 miliarksaniye yani 7 santimetre (2.76 inç) değerinde.
2010 Şili Depremi’nin, 2004 Sumatra Depremi kadar şiddetli olmamasına rağmen daha büyük bir eksen kaymasına sebep olması iki nedene dayandırılıyor. Birincisi, Sumatra Depremi ekvatora yakın bir noktada meydana gelirken, Şili Depremi’nin güney yarımkürenin orta enlemlerinde oluştu. Bu da son depremin dünyanın ekseni üzerinde daha etkili olması sonucunu doğuruyor. İkinci sebep olarak da, Şili Depremi’nin meydana geldiği fayın, Sumatra Depremi’ni üreten faya göre dünyanın merkezine daha dik bir açıyla yöneliyor olmasını gösteriliyor.
Chilean Quake May Have Shortened Earth Days
The Feb. 27 magnitude 8.8 earthquake in Chile may have shortened the length of each Earth day.
JPL research scientist Richard Gross computed how Earth’s rotation should have changed as a result of the Feb. 27 quake. Using a complex model, he and fellow scientists came up with a preliminary calculation that the quake should have shortened the length of an Earth day by about 1.26 microseconds (a microsecond is one millionth of a second).
Perhaps more impressive is how much the quake shifted Earth’s axis. Gross calculates the quake should have moved Earth’s figure axis (the axis about which Earth’s mass is balanced) by 2.7 milliarcseconds (about 8 centimeters, or 3 inches). Earth’s figure axis is not the same as its north-south axis; they are offset by about 10 meters (about 33 feet).
By comparison, Gross said the same model estimated the 2004 magnitude 9.1 Sumatran earthquake should have shortened the length of day by 6.8 microseconds and shifted Earth’s axis by 2.32 milliarcseconds (about 7 centimeters, or 2.76 inches).
Gross said that even though the Chilean earthquake is much smaller than the Sumatran quake, it is predicted to have changed the position of the figure axis by a bit more for two reasons. First, unlike the 2004 Sumatran earthquake, which was located near the equator, the 2010 Chilean earthquake was located in Earth’s mid-latitudes, which makes it more effective in shifting Earth’s figure axis. Second, the fault responsible for the 2010 Chiliean earthquake dips into Earth at a slightly steeper angle than does the fault responsible for the 2004 Sumatran earthquake. This makes the Chile fault more effective in moving Earth’s mass vertically and hence more effective in shifting Earth’s figure axis.
Gross said the Chile predictions will likely change as data on the quake are further refined.
Kaynakça
AA. 2010. ŞİLİ DEPREMİ GÜNÜ KISALTMIŞ OLABİLİR, Bilim Teknoloji, Anadolu Ajansı, Nev York, Amerika Birleşik Devletleri, http://www.aa.com.tr/tr/sili-depremi-gunu-kisaltmis-olabilir-2.html, 4 Mart 2010 tarihinde ulaşılmıştır.
Buis, A., 2010. Chilean Quake May Have Shortened Earth Days, Jet Propulsion Laboratory, Pasadena, California, United States of America, http://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=2504, accessed at March 4th 2009.
NTVMSNBC, 2010. Şili depremi günleri kısalttı, Genel, Dünya, NTVMSNBC, İstanbul, Türkiye, http://www.ntvmsnbc.com/id/25064117, 4 Mart 2010 tarihinde ulaşılmıştır.
Konuyu biliyorum,zamanda kısalma olabilir bence.Paylaşım için teşekkürler.
[...] 2010’un en büyük kaydı olan 8,8 büyüklüğündeki deprem 27 Şubat’ta Şili’nin Bio Bio açıklarında meydana geldi. Bu deprem yüzünden en az 577 kişi hayatını kaybetti. Bu kayıpların neredeyse yarısı deprem yüzünden oluşan devdalgalar sebep oldu. Bu depremle açığa çıkan enerji Haiti’dekinden 500 kat daha fazla olmasına rağmen Şili’deki depremzede sayısı daha az oldu. Bunun nedenleri; Şili’nin katı inşaat kurallarına sahip olması ve Şili’yi vuran büyük sarsıntının düşük gerilime sahip olmasıymış –çn. En önemli kısım burası, Haiti’de açığa çıkan enerji Şili’dekine kıyasla çok küçük bir miktar; ama depremin sığ odaklı ve yüksek gerilime sahip olması daha yıkıcı olmasını sağlamış.- İyice metnin dışına çıkalım, bir dipnotta benden olsun, Şili Depremi’nde açığa çıkan enerji Dünya’yı yoldan çıkarmıştı. [...]
[...] 8,8 büyüklüğündeki Şili depremi de Dünya’nın dönüş hızını artırarak bir günü 1,26 mikro saniye kısaltmıştı. 2004’te Sumatra’da meydana gelen 9,0 büyüklüğündeki depremden sonraysa bir gün 6,8 [...]