MTA ve MİGEM Soruşturması

Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü (MTA) ve Maden İşleri Genel Müdürlüğü’nde (MİGEM) yolsuzluk yapıldığı gerekçesiyle başlatılan soruşturma kapsamında, gözaltına alınan 20 kişiden 6’sı, “ihaleye fesat karıştırmak”, “rüşvet almak ve vermek” suçlarından tutuklandı. (CNNTÜRK, 2008; NTVMSNBC, 2008)

MTA Genel Müdürü Mehmet Üzer, maden ruhsatları ve MTA haritalarına yönelik iddialar konusunda MİGEM vekili Selahattin Erdoğan ile birlikte, bir basın toplantısı düzenledi.

Kazı adı verilen operasyondaki iddia; MTA ve MİGEM çalışanlarının, gizli maden haritalarını sattığı, maden raporlarını değiştirdiği ve  bazı maden sahalarını değerinin çok altında değer göstererek verdiği yönünde…

MTA Genel Müdürünün 07.03.2008 Tarihli Basın Açıklamasının Tam Metni

Değerli Basın Mensupları;
Son günlerde,  yargısal bir olay nedeniyle MTA Genel  Müdürlüğü hakkında yeterli açıklıkta olmayan bazı bilgilerin medyamızda yer alması nedeniyle, konuya teknik yönden açıklık getirmek üzere sizlerle bir araya gelmiş bulunuyorum. Her şeyden önce yargıya intikal eden ve yargısal süreci devam eden olay hakkında bir yorumda bulunmamın doğru olmayacağını takdir edersiniz. Bu konuda değerli yargı ve emniyet güçlerinin müşterek çalışmaları sonucunda en doğru kararın verileceğine inancım tamdır. (Esasen olayın ortaya çıkarılmasında, görev yapan yargıya Genel Müdürlüğümüzce de gerekli destek sağlanmıştır).

MTA Genel Müdürlüğü 2804 sayılı kanunla ülkemizin jeolojik yapısını araştırmak, bu jeolojik yapıya bağlı olarak oluşan maden ve enerji kaynaklarını araştırıp ülke ekonomisine kazandırmak, ülkemizin muhtemel doğal afet (deprem heyelan, kuraklı vb.) risk potansiyelini belirlemek, araştırma konuları ile ilgili teknolojik çalışmalar yapmak ve madenciliğe yönelik her türlü bilimsel alt yapı  (Değişik amaçlı haritalar, jeofizik, sondaj, analiz vb.) hizmetlerini sunmak amacıyla 1935 yılında kurulmuştur. Genel Müdürlüğümüz o günden bu yana yaptığı çalışmalarla ülkemizin yerbilimlerini aydınlatmaya çaba göstermiş ve bu çalışmalar sonucunda çok değişik konularda 16.000 adet rapor üretmiştir.

Ülkemizde bulunan madenlerin yaklaşık yüzde 90′ı MTA tarafından ortaya çıkarılmıştır. Bu gün ülkemizde 150 milyon tonu maden olmak üzere  yapı malzemeleriyle beraber yaklaşık 350 milyon ton   yıllık üretim yapılmaktadır. Bu üretimin ekonomiye katkısı  25 milyar $ civarındadır.  Bu rakamlara ulaşılmasında MTA’nın üretmiş olduğu başta haritalar olmak üzere altyapı bilgilerinin payı çok büyüktür.

Teknik açıdan ele alacağım konular:
1- Yukarıda da değinildiği gibi, MTA tarafından değişik amaçlara yönelik çeşitli haritalar yapılmaktadır (Jeoloji , jeofizik, maden, deprem heyelan vb.). Bu haritalardan hiç birisi gizli nitelikte olmayıp, çok cüzi fiyatlarla kurumumuzdan temin edilebilmektedir. Hatta bu haritalardan bir kısmı MTA web sayfasından  ücretsiz olarak  yayınlanmaktadır.

2- Gizli ibareli  olanlar  ise Harita Genel Komutanlığından temin edilmiş olan topoğrafik haritalardır. Bu topoğrafik haritalar arazide jeolojik haritaların yapımında kullanılmaktadır. Harita Genel Komutanlığının ürettiği bu  topoğrafik haritaların tedarik ve kullanım şartları, 1994 yılında resmi gazete yayınlanan yönetmelik ile belirlenmiştir. Bu haritalar diğer kamu kurumları tarafından da kullanılmaktadır. Diğer taraftan maden arayan kişi ve kuruluşlar da ilgili mevzuata uymak koşuluyla Maden İşleri Genel Müdürlüğü aracılığıyla Harita Genel Komutanlığından gizli ibareli bu topoğrafik haritaları temin edebilmektedirler.

3- MTA Genel Müdürlüğü maden aramalarını, diğer şahıs ve kuruluşlarda olduğu gibi Maden İşleri Genel müdürlüğünden aldığı maden arama ruhsatlarına bağlı olarak yapmaktadır.

Genel Müdürlüğümüz aldığı arama ruhsatında gerekli araştırmaları yaptıktan sonra ekonomik bir maden varlığı tespit edecek olursa, detaylı raporuyla birlikte maden kanunundaki buluculuk hakkından yararlanmak ve  ihale edilmek üzere  Maden İşleri Genel Müdürlüğüne devretmektedir.  Devredilen saha, Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından mevzuatı çerçevesinde satılmaktadır. İhale aşamasında istekliler saha hakkındaki bilgileri, devredilen saha ile birlikte Genel Müdürlüğümüz tarafından Maden İşleri Genel Müdürlüğüne verilen  raporlardan öğrenebildikleri gibi, genel müdürlüğümüz arşivindeki raporlardan da yararlanabilmektedirler. Bu raporlardan hiçbirisi gizli değildir.

MTA Genel Müdürlüğünde 1000 civarında teknik elemanla beraber, yaklaşık 3000 personel görev yapmaktadır. MTA personeli görevine bağlı, ülkesine hizmet aşkıyla çalışan kişilerdir. Ancak bu kadar personel içerisinde, çok az sayıda da olsa yanlış yapan kişiler olabilmektedir. Bu taktirde bunların da adli ve idari olarak cezalandırılmaları gayet doğaldır.

Kurumumuza intikal eden bilgilere göre gözaltına alınan kişiler arasında 3 MTA personeli yer almıştır. Bunlardan 2′si ( mühendis ve daire başkanı) salıverilmiş, sadece bir kişi (harita mutemedi) tutuklanmıştır.  Genel Müdürlüğümüz konu ile ilgili idari soruşturma başlatmıştır.

MTA Genel Müdürlüğü, maden arama ve işletme ruhsatı veren ve madenleri ihale eden bir kuruluş değildir. Bu işlemler Maden İşleri Genel Müdürlüğünce yerine getirilmektedir. Bazı yanlış kişilerin; özellikle madencilik sektörüne yeni girmek isteyen kişi ve kuruluşları aldatmaya yönelik davranışların önlenmesi açısından kamuoyunun bir kere daha bilgilendirilmesi büyük önem arz etmektedir. Konuyla ilgili siz değerli basın mensuplarının da bizlere gereken desteği vereceğine inancım tamdır. Şimdiden vereceğiniz her türlü yardım ve destek için teşekkür eder saygılar sunarım.

Mehmet ÜZER
MTA Genel Müdürü

Kaynakça:
CNNTÜRK, 2008. Maden yolsuzluğunda 6 tutuklama, cnnturk.com, 08 Mart 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
MTA, 2008. Genel Müdürümüzün 07.03.2008 Tarihli Basın Açıklaması, mta.gov.tr, 08 Mart 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
NTVMSNBC, 2008. MTA operasyonunda 6 tutuklama, Ankara, ntvmsnbc.com, 08 Mart 2008 tarihinde ulaşılmıştır.