Merkür’ün Yüzeyinde Demir ve Titanyum Saptandı
Amerikan uzay aracı Messenger’in (Haberci, Ulak), Merkür (Arp. Utarit) ile 29 Eylül 2009′daki üçüncü buluşması, Güneş’e en yakın ve en küçük gezegenin yüzeyinin neredeyse tamamının gözlenmesine olanak sağladı. Messenger’in gönderdiği verilere göre Merkür’ün yüzeyinde bol miktarda demir ve titanyum bileşikleri olduğu saptandı.
Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Yönetimi’nin (NASA) açıklamasına göre, Messenger’ın Merkür’e Ocak ve Ekim 2008′deki iki ziyareti ile bu gezegene 1974 ve 1975′te yaklaşan ilk uzay aracı Mariner 10′un yakın geçişlerinden sonra bu üçüncü buluşmada, gizemli gezegenin yaklaşık yüzde 98′i tamamen gözlendi ve fotoğraflandı. Merkür’ün sadece kutupları incelenemedi. Messenger’ın 2011′de Merkür’ün yörüngesine kalıcı olarak girmesinden sonra bu bölgeleri de incelemesi bekleniyor.
29 Eylül’deki üçüncü buluşmada Merkür’ün binlerce fotoğrafını inceleyen görevli bilim insanları, Merkür’e 230 kilometre uzaklıktan saatte 19 bin kilometre hızla geçen Messenger’ın kamerasını yavaşlatarak, gezegenden bir önceki geçişi sırasında göze çarpan krater (yanardağ ağzı) ve jeolojik (yerbilimsel) oluşumlara odaklandığını belirtmişlerdi. Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarı’ndan (APL) araştırmacılar da Merkür’ün yakınından geçiş sırasında özellikle biri 145 kilometre, diğeri 20 kilometre genişliğinde iki krater ve çevrelerindeki açık renkli toprağı inceleyeceklerini bildirmişlerdi.
Toplanan bilgiler, gezegenin yüzeyinde daha önceki tahminlerden çok daha fazla oranda demir ve titanyum elementleri bulunduğunu gösterdi. Çok yüksek yoğunluk derecesinden ötürü, gezegenin göbeğinin ise zaten yüksek oranda demir içerdiği düşünülüyordu (bkz. aşağıdaki fotoğraf ve açıklama). Merkür’ün yerçekiminin nedeniyle hızı saatte 6.000 kilometreye düşen uzay aracı, gezegenin bir kuyruklu yıldızın kuyruğuna benzeyen ince atmosferinin kalsiyum ve sodyum ile diğer atomlarını da incelemişti.
NASA’nın 2004 yılı Ağustos ayında uzaya fırlattığı Messenger, ilk ziyaretinde olduğu gibi ikincisinde de Merkür’ün karanlık yüzüyle ilgili bilgi toplamıştı. Gezegenin yüzeyini, toprak bileşimini, dinamik manyetosferini (güneşten gelen hızlı parçacıkların oluşturduğu plazma akımının, gezegenin manyetik alanının etkisiyle saptırılarak engellendiği bölge) ve atmosferini incelemişti.
Merkür’ün Güneş’e en yakın gezegen olması, Güneş’in şiddetli çekim gücü, aşırı sıcaklık (300 dereceyi aşan) ve yüksek radyasyon (ışınım) nedeniyle zor bir görevde bulunan Messenger bugüne kadar Güneş’in çevresini 15 kez dolaştı ve 8 milyar kilometre yol katetti. Uzay seyahatine devam edecek olan araç, 2011 Martı’nda son kez uğrayacağı Merkür’ün yörüngesine girip, orada kalacak. Yolculuğu sırasında motorlarının yanı sıra Merkür’ün yerçekimi etkisini de tramplen gibi kullanan Messenger uzay aracı, şimdiye dek gezegenle ilgili yüz binlerce gigabaytı aşkın veri gönderdi.
Messenger’in işi zor. Çünkü Merkür, Güneş’e en yakın gezegen olduğu için muazzam radyasyona maruz kalıyor. Ayrıca Merkür, güneş sisteminde büyüklük açısından 8. sırada yer alıyor ve Güneş’in çevresini 88 günde dönüyor.
Schematic view of Mercury’s interior showing its large, iron-rich core, which constitutes at least ~60% of the planet’s mass. Observations from Earth and by MESSENGER at visible and near-infrared wavelengths have shown that Mercury’s surface has a very low concentration of iron (Fe) in silicate minerals, leading to the common view that Mercury’s surface and crust are generally low in iron. A puzzle for investigations of Mercury’s formation and evolution is how a planet with such a large Fe-rich core could form with such an Fe-poor surface? Presenter: David J. Lawrence, MESSENGER Participating Scientist, The Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory, Laurel, Md. Konu hakkında daha fazla görsel içerik için tıklayın!
Messenger Spacecraft Reveals More Hidden Territory on Mercury
A NASA spacecraft’s third and final flyby of the planet Mercury gives scientists, for the first time, an almost complete view of the planet’s surface and provides new scientific findings about this relatively unknown planet.
The Mercury Surface, Space Environment, Geochemistry and Ranging spacecraft, known as MESSENGER, flew by Mercury on Sept. 29. The probe completed a critical gravity assist to remain on course to enter into orbit around Mercury in 2011. Despite shutting down temporarily because of a power system switchover during a solar eclipse, the spacecraft’s cameras and instruments collected high-resolution and color images unveiling another 6 percent of the planet’s surface never before seen at close range.
Approximately 98 percent of Mercury’s surface now has been imaged by NASA spacecraft. After MESSENGER goes into orbit around Mercury, it will see the polar regions, which are the only unobserved areas of the planet.
“Although the area viewed for the first time by spacecraft was less than 350 miles across at the equator, the new images reminded us that Mercury continues to hold surprises,” said Sean Solomon, principal investigator for the mission and director of the Department of Terrestrial Magnetism at the Carnegie Institution of Washington.
Many new features were revealed during the third flyby, including a region with a bright area surrounding an irregular depression, suspected to be volcanic in origin. Other images revealed a double-ring impact basin approximately 180 miles across. The basin is similar to a feature scientists call the Raditladi basin, which was viewed during the probe’s first flyby of Mercury in January 2008.
“This double-ring basin, seen in detail for the first time, is remarkably well preserved,” said Brett Denevi, a member of the probe’s imaging team and a postdoctoral researcher at Arizona State University in Tempe. “One similarity to Raditladi is its age, which has been estimated to be approximately one billion years old. Such an age is quite young for an impact basin, because most basins are about four times older. The inner floor of this basin is even younger than the basin itself and differs in color from its surroundings. We may have found the youngest volcanic material on Mercury.”
One of the spacecraft’s instruments conducted its most extensive observations to date of Mercury’s exosphere, or thin atmosphere, during this encounter. The flyby allowed for the first detailed scans over Mercury’s north and south poles. The probe also has begun to reveal how Mercury’s atmosphere varies with its distance from the sun.
“A striking illustration of what we call ‘seasonal’ effects in Mercury’s exosphere is that the neutral sodium tail, so prominent in the first two flybys, is 10 to 20 times less intense in emission and significantly reduced in extent,” says participating scientist Ron Vervack, of the Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory, or APL, in Laurel, Md. “This difference is related to expected variations in solar radiation pressure as Mercury moves in its orbit and demonstrates why Mercury’s exosphere is one of the most dynamic in the solar system.”
The observations also show that calcium and magnesium exhibit different seasonal changes than sodium. Studying the seasonal changes in all exospheric constituents during the mission orbital phase will provide key information on the relative importance of the processes that generate, sustain, and modify Mercury’s atmosphere.
The third flyby also revealed new information on the abundances of iron and titanium in Mercury’s surface materials. Earlier Earth and spacecraft-based observations showed that Mercury’s surface has a very low concentration of iron in silicate minerals, a result that led to the view that the planet’s crust is generally low in iron.
“Now we know Mercury’s surface has an average iron and titanium abundance that is higher than most of us expected, similar to some lunar mare basalts,” says David Lawrence, an APL participating mission scientist.
The spacecraft has completed nearly three-quarters of its 4.9-billion-mile journey to enter orbit around Mercury. The full trip will include more than 15 trips around the sun. In addition to flying by Mercury, the spacecraft flew past Earth in August 2005 and Venus in October 2006 and June 2007.
The spacecraft was designed and built by APL. The mission is managed and operated by APL for NASA’s Science Mission Directorate in Washington.
Kaynakça
NASA, 2009. MESSENGER Spacecraft Reveals More Hidden Territory on Mercury, Amerikan Havacılık ve Uzaya Yönetimi, Vaşhington, Amerika Birleşik Devletleri, http://www.nasa.gov/mission_pages/messenger/media/flyby_20091103_press.html, 9 Kasım 2009 tarihinde ulaşıldı.
NTVMSNBC, 2009 Merkür demir zengini, Bilim ve Uzay, Teknoloji, İstanbul, Türkiye, http://www.ntvmsnbc.com/id/25019087, 9 Kasım 2009 tarihinde ulaşıldı.
TRT, 2009. Merkür’ün Neredeyse Tamamı Gözlendi, Bilim ve Teknoloji, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu, Ankara, Türkiye, http://www.trt.net.tr/Haber/HaberDetay.aspx?HaberKodu=0cbf30c3-9f2d-4457-92d6-d911e5d8f24e, 9 Kasım 2009 tarihinde ulaşıldı.
