Mars’ın Gençliği Dünyaya Çok Benziyor

”Anka Kuşu” Phoenix uzay aracının bu sabaha karşı tüm zorluklarına karşın başarıyla indiği, Güneş sisteminin dördüncü büyük gezegeni Mars, büyük olasılıkla gençliğinde dünyaya çok benziyordu.

Bilim insanları, Kızıl Gezegen’in 4 milyar yıl önce sıcak ve rutubetli olduğunu, daha sonra bir çöl soğuğunun hakim olduğunu, nefes alınamaz hale geldiğini düşünüyor.

Earth or Mars?
Earth Image Credit & Copyright: Filipe Alves;
Mars Image Credit: Mars Exploration Rover Mission, JPL, NASA

Dünya’nın atmosferi yüzde 78 oranında azot ve yüzde 20.6 oranında oksijenden oluşmasına karşılık, Mars’ınki yüzde 95 oranında karbondioksit (CO₂), yüzde 2.7 oranında azot, yüzde 1.6 argon ve yüzde 0.13 oranında oksijen ile eser miktarda su buharından oluşuyor.

Mars’ın Phobos ve Deimos isimli iki küçük ve şekilsiz doğal uydusu bulunuyor ve bunların büyük olasılıkla çekim gücüyle yörüngeye giren asteroidler olduğu sanılıyor.

Yüzölçümü dünyadaki kıtaların toplam yüzölçümüne yakın olan Mars, yoğunluğu Güneş sistemi gezegenleri içinde en zayıf olması nedeniyle kütlesi Merkür’ün iki katı olmasına karşılık daha az çekim gücüne sahip.

Ekseninin eğikliği dünyanınkine yakın olan Kızıl Gezegen’in birbirlerinden farklı mevsimleri de bulunuyor. Bir değer ortak nokta da Mars gününün dünya gününden sadece 40 dakika fazla olması.

Ancak Mars’ın Güneş çevresinde katettiği mesafe dünyanınkinin 1.5 katı olması nedeniyle Mars yılını da neredeyse dünya yılının iki katı (687 gün) yapıyor.

Eliptik yörüngesinin ise Güneş’e çok belirgin şekilde yaklaşıp uzaklaşmasından ötürü yüzey sıcaklığı -120 derece ile 25 derece santigrat arasında değişen Mars’ın kutup bölgeleri de farklı bileşenlerden oluşuyor.

Güney kutbunun pek az su ile CO₂‘den, kuzeyin ise buzdan oluştuğu tahmin ediliyor. Kışın CO₂ atmosferi yoğunlaşıyor ve kutup bölgelerinin büyük bölümünü 10 cm kalınlığında bir karbonik kar tabakası ile kaplanmasına neden oluyor.

Güneş sisteminin en yüksek dağ oluşumlarına sahip Mars’ta Olimpos dağı 600 km çapı ve 25 km yüksekliğiyle dikkat çekiyor. Bacası 85 km genişliğinde ve 3 km derinliğindeki Olimpos dağı tüm Güneş sisteminin en büyük volkanı unvanına sahip bulunuyor.

10 km yüksekliğinde ve 4 bin km genişliğinde lav akıntılarından oluşan dev bir kümbetin bulunduğu Mars’ta 7 km derinliğinde, 4 bin km uzunluğunda kanyonlar ve 6 km derinliğinde 2 bin km çapında bir kraterde bulunuyor.

Kızıl Gezegen’deki erozyon izleri, tortu birikintileri, eski kıyıların izleri, kuru nehir yatakları Mars’ın yüzeyinin geçmişindeki büyük miktardaki suların aktığını gösteriyor.

Dünya gibi füzyon halindeki demir alaşımlı çekirdeği ve ince kabuğu bulunan Mars’ın çekirdeği de büyük miktarda kükürt içerdiğinden bu gezegenin düşük çekim gücünü açıklıyor.

“Kızıl Gezegen” ismini yüzeyindeki minerallerde bulunan demiroksitten (hematit) kaynaklanan kırmızı renginden alan Mars, George Wells’in 1898′de yazdığı ünlü “Dünyalar Savaşı” romanıyla halkın hayal gücünde bir heyecan yaratmıştı.

Mars’ın Tuzlu Toprağı Dünya Toprağına Benziyor
NASA’nın bir ay önce Mars’a gönderdiği ve gezegen üzerindeki araştırmalarını sürdüren Phoenix uzay aracı, Mars toprağının tuzlu ve Dünya üzerindeki toprağa benzer bir yapısı olduğunu tespit etti.

Bilimadamları, son bulguların, Mars üzerinde ilkel yaşam formları gelişmesine uygun koşulların olabileceği yönündeki umutları artırdığını kaydetti.

Mars araştırmalarını yürüten ekipten Tufts Üniversitesi uzmanı Samuel Kounaves, Mars toprağının yapısının “zehirli” olduğu yolunda bir veriye rastlanmadığını, aksine yaşam formlarının gelişmesine uygun göründüğünü söyledi.

Geçen hafta, yüzeyin altında buz olduğu yolunda kanıtlar bulan uzay aracı Phoenix, Mars yüzeyinde şu ana kadar, canlı varlıkların temel yapı maddesi olan “organik karbon” tespit etmedi. Karbon içermeyen mineralleri belirlemek için planlanan son deneyin sonucunda Mars toprağının, magnezyum, sodyum, potasyum ve klorür içerdiği belirlendi.

Kounaves, Dünya’daki içinde hiç organik madde bulunmayan toprak çeşidinin de benzer özellikler taşıdığını, bazı bitkilerin böyle bir ortamda yetiştirilebildiğini ve bazı bakterilerin de büyüyebildiğini kaydetti.

Uzmanlar, Mars toprağındaki minerallerin yaşam formlarını destekleyebileceğini söylemek için yine de çok erken olduğunu belirtiyor.

Bu haber, AA, CNNTÜRK ve NTVMSNBC sitelerinden değiştirilmeden alınmıştır.