Kuşların Atası Anchiornis Huxleyi Mi?

Çin’in kuzeydoğusundaki Liaoning vilayetinin Tiaojişan yöresinde eksiksiz bir dinozor fosili bulundu. Bu fosil, 155 (150!) milyon yıllık küçük, tüylü ve dört kanatlı yeni bir tür kuş fosili. Nature dergisindeki makaleye göre, Çinli eskivarlıkbilimci (paleontolog) Şing Şu (İng. Xu Xing) ve çalışma arkadaşları, Çin’de bulunan yeni türün, Almanya’da bulunan ve şimdiye kadar bilinen en eski tüylü dinozor olan “Archaeopteryx”ten daha eskilere gittiğini belirtiyor. Çinli ekip, iki ayrı kazıda da ünlü Archaeopteryx’ten 10 milyon yıl daha önceye ait fosiller bulduklarını ve bu fosillerin kuşların atalarının dinozorlar olduğunu kesin olarak kanıtladığını belirtiyor.

Anchiornis Huxleyi’nin resimlemesi (illüstrasyonu).

“Anchiornis huxleyi” adı verilen yeni dinozor türünün, “teropodlar” olarak adlandırılan ve kuşlarla akraba oldukları düşünülen aile içinde yer aldığı belirtildi. “Archaeopterix”ten daha eski dinozorların tüysüz oluşu, evrim zincirinde eksik halka olduğunu akla getiriyor. Araştırmacılara göre, ön ve arka ayakların alt kısımlarıyla kuyruktaki tüyler, dört kanadın ortaya çıkması sonucunu doğurdu. Ancak büyük tüyler, sonraki kuş evrimi sırasında daha da büyürken, arka kanatların tüyleri küçüldü veya kayboldu. “Anchiornis huxleyi”nin özellikle ayak civarının bol tüylü oluşunun, evrime yeni bakış açısı getirebileceği düşünülüyor.

Şu, bu yılın başlarında buldukları ilk fosilin eksikleri olduğunu anlattı. “O fosile dayanarak bu yeni türe Anchiornis adını verdik ve kuşların yakın bir akrabası olduklarını düşündük. Ancak sonra ikinci bir örnek daha bulduk. Bunun hiçbir eksiği yoktu ve mükemmel korunmuştu. Her yerinde kanat tüyleri vardı” dedi. Şu, sözlerine şöyle devam etti: “Bu ikinci örneği incelediğimizde, bunun çok daha önemli bir tür olduğunu anladık. Kuşların kökeni ve uçuşlarını anlama açısından en önemli türlerden biri ile karşı karşıyaydık kesinlikle”.

Fosil tarlası olarak bilinen Tiaojişan formasyonunun ana içeriğini piroklakstik malzeme oluşturuyor. Bu formayonda bulunan fosilin, 34 santimetre uzunluğunda ve 110 gram ağırlığında olduğu düşünülüyor. Dört kanatlı yaratığın, dinozorlardan kuşlara evrim sürecinde çok önemli bir aşama olduğu belirtiliyor. Anchiornis huxleyi adının kısa hikâyesi ise şöyle; Anchiornis, Yunanca “kuşumsu, kuş benzeri” demekmiş ve Huxleyi ise meşhur İngiliz dirimbilimci (biyolog) Thomas Henry Huxley’inin adını onurlandırmak için verilmiş.

Araştırmanın ayrıntıları, 23-26 Eylül 2009 tarihleri arasında İngiltere’deki Bristol Üniversitesi’nde Omurgalı Eskivarlıkbilimciler Derneği’nin (İng. Society of Vertebrate Paleontologists) 69′uncusunu düzenlediği eskivarlıkbilim konferansında bilim dünyasıyla paylaşıldı.

Nature’da yayımlanan İngilizce makaleyi indirmek için tıklayın! (.pdf – 2,31 mb)

Kaynakça
AA, 2009. 4 KANATLI TÜYLÜ DİNOZOR FOSİLİ BULUNDU, Yaşam, Anadolu Ajansı, Paris, Fransa, http://www.aa.com.tr/tr/4-kanatli-tuylu-dinozor-fosili-bulundu-2.html, 27 Eylül 2009 tarihinde ulaşılmıştır.
Amos. J., 2009. Dinosaurs had ‘earliest feathers’, Science & Environment, BBC, Londra, İngiltere, http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8273938.stm, çev. Kuşların ataları dinozorlar mı?, Yaşam, BBCTürkçe Servsi, http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2009/09/090925_dinosaur_feathers.shtml, 27 Eylül 2009 tarihinde ulaşılmıştır.
Wiki, 2009a. Anchiornis, İngilizce-Wikipedia, http://en.wikipedia.org/wiki/Anchiornis, 27 Eylül 2009 tarihinde ulaşılmıştır.
Wiki, 2009b. Tiaojishan Formation, İngilizce-Wikipedia, http://en.wikipedia.org/wiki/Tiaojishan_Formation, 27 Eylül 2009 tarihinde ulaşılmıştır.