Tuesday, April 22nd, 2008 |
Avrupa Yerbilimleri Birliği’nin (EGU) yıllık toplantısında, deprem ve tsunami (dev dalga) oluşturan en etkin bölgelerden biri olan, Nankai Çukuru’nda (bkz. Şekil 1) yürütülen çalışmanın ilk aşaması sunuldu. (Black, 2008)
Şekil 1. Tectonics Around Japan
1. Philippine Sea Plate, 2. Pacific Plate, 3. North American Plate, 4. Eurasian Plate. The drilling (red dot) will cut to the interface of the Eurasian and Philippine plates. (bcc.co.uk, 2008)
Projenin (NanTroSEIZE) hedefi, 6 kilometre derinliğe sensör (alıcı) yerleştirerek, bölgedeki sarsıntıları önceden haber veren bir uyarı sistemi kurmak. Bu kapsamda şimdilik 1.4 kilometre uzunluğunda sondaj yapılmış durumda. 6 kilometreye ise 2010-2012 yıllarında ulaşılması hedefleniyor. (NanTroSEIZE, 2008; Sakai, 2007)
Masataka Kinoshita, (JAMSTEC) “Sondajla elde edilen örnekler sanki bir insanmış gibi, bilgisayarlı tomografi ile taranarak 3 boyutlu görüntüleri çıkarılıyor” diyor. Bu yöntemle, dalma-batma bölgelerinin anlaşılması ya da stratigrafik olarak birim değişikliklerinin anlaşılması amaçlanıyor. Verileri daha doğru yorumlamak için, örneklerin özellikle stres (~basınç, yamulma) altındaki bölgeleri gözlemleniyor.
Nankai Çukuru daha önce, 1944 yılında Tonankai’de 8.1 büyüklüğünde ve 1946 yılında Nankaido’da 8.1 büyüklüğünde meydana gelen depremlerin merkez üssünü oluşturmuştu. 2004 yılında Sumatra Adasında meydana gelen 9.1 büyüklüğündeki deprem ve ardından meydana gelen tsunami felaketinin kaynaklandığı Sunda Çukuru’nunda benzer mekanizmaya sahip olduğu belirtiliyor.
Harold J. Tobin (University of Wisconsin-Madison), “Büyüklüğü sekiz ya da dokuzun üzerinde olan depremlerin hemen hepsi, denizde oluyor. Bu yüzden depremlere yol açan plaka sınırlarını; gerçek fay hatlarını incelemek için denizde çalışmamız gerekiyor” diyor. (BBCTürkçe, 2008)
Araştırma, Çikyu (Chikyu) adlı gemi ile yapılıyor. Nankai Çukuru’nda gelecek otuz yıl içinde büyük bir depremin meydana gelme olasılığının yüzde 50′den fazla olduğu belirtiliyor.
Şekil 2. Çalışmanın Yol Haritası. Nankai Çukuru, Japonya. (NanTroSEIZE, 2008)
İlk ağızdan haber ve video için news.wisc.edu/14202 (İngilizce)
Nankai Çukuru Deprem Üreten Bölge Deneyi (NanTroSEIZE) ile ilgili daha fazla bilgi için. (İngilizce)
Kaynakça:
BBCTürkçe, 2008, Depremin merkezine yolculuk, bbcturkish.com, 22 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
Black, R. 2008. First contact to earthquake zone, Britanya Radyo Televizyon Kurumu, bbc.co.uk, 22 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
NanTroSEIZE, 2008. First Access to the Megathrust Earthquake Zone, Çikyu Seferleri, Japon Deniz, Yerbilimleri ve Teknoloji Ajansı, Japonya, jamstec.go.jp/chikyu/eng/expedition/nantroseize, 22 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
Sakai, J. 2007. Deep-sea drilling expedition off Japan seeks earthquake, tsunami causes, Viskansın-Medisın Üniversitesi Haber Sayfası, ABD, news.wisc.edu, 22 Nisan 2008 tarihinde ulaşılmıştır.
Yazar adı ve yayın adı kaynak belirtilerek özgürce kullanılabilir.
Güler, B. 2008. Nankai Çukuru: Hedef Depremin Merkezi, yerbilimleri.com
Posted in Araştırma, Deprem (Yersarsıntısı), Jeofizik (/Yerdoğabilimi), Mühendis, Sondaj (/Delme), Tektonik (/Kaymaoluşum), Yerbilimi (Jeoloji) | No Comments »
Tuesday, November 13th, 2007 |
Ankara çevresinde bir araya gelen fay sistemlerinin, birbirleri ile nasıl etkileşime girdiği, 3 yıl (2007–2010) sürecek, Ankara Deprem İzleme Ağı (AnkNET) projesi ile araştırılacak. Bu projeyle, Ankara civarındaki Anadolu levhasında meydana gelen iç deformasyonlar (/yamulmalar), jeolojik (/yerbilimsel) ve sismolojik yöntemlerle daha da yakından incelenecek.
Projede, Ankara Üniversitesi’nin, Jeoloji Mühendisliği ve Jeofizik Mühendisliği bölümlerinden, tektonik ve sismoloji konusunda uzman biliminsanları Gürol Seyitoğlu, Bülent Kaypak, Veysel Işık, Korhan Esat, Begüm Çıvgın ve Ediz Kırman yer alıyor.
Şekil 1. Bölgeye kurulmuş olan deprem istasyonlarının konumları üçgenler ile gösterilmektedir. Sismometre ağının yerel ölçekte kapsayacağı alan ise dairesel olarak farklı renkte gösterilmiştir.
Fay hatlarında sürdürülmekte olan yerbilimsel gözlemlerin yanı sıra “AnkNET” kapsamında yerleştirilen 6 adet geniş bant depremölçerlerden elde edilecek sismolojik veriler değerlendirilerek
(a) Ankara çevresinde deprem üreten fayların türünü gösteren güvenilir odak mekanizması çözümleri,
(b) depremlerin tam olarak nerede oluştuğunu gösteren hassas dış merkez dağılımları,
(c) Ankara çevresindeki kabuk yapısı ve bunlara bağlı olarak
(d) Ankara çevresindeki depremselliğin nedenlerini açıklayan güncel tektonik model ortaya konulacak.
İstasyonlar:
— Merkez (Ankara-Hüseyingazi-Başak Mahallesi) Deprem İstasyonu [MRKZ]
— Salihler (Ankara-Güdül) Deprem İstasyonu [SALI]
— Şerefligökgözü (Ankara-Haymana) Deprem İstasyonu [SERE]
— Yeniceli (Kırıkkale-Sulakyurt) Deprem İstasyonu [YENI]
— Kargınselimağa (Kırşehir-Kaman) Deprem İstasyonu [KSLM]
— Özlü (Çankırı-Orta) Deprem İstasyonu [OZLU]
Şekil 2. Kuzeybatı İç Anadolu’nun ana neotektonik hatları. NAFZ: Kuzey Anadolu Fay Hattı, KEFZ: Kırıkkale-Erbaa Fay Hattı, EPCW: Eldivan-Elmadağ Tektonik Kaması
Kuzeybatı İç Anadolu neotektoniği yakın zamana kadar yaygın olarak Geç Miyosen sonrası gelişen “Ova Rejimi” olarak (Şengör 1980, Şengör vd. 1985) veya kıtalararası yakınlaşmanın Pliyosen’e kadar devam ettiğini savunan “Ankara Orojenik (/Dağ-Oluşum) Fazı” kapsamında değerlendirilmiştir (Koçyiğit vd. 1995). Son dönemde ise Ankara ve Çankırı arasında kuzey-kuzeydoğu gidişe sahip batı kenarı normal faylı, doğu kenarı ise bindirmelerle sınırlı Eldivan-Elmadağ tektonik kaması tanımlanmış olup, geç Pliyosen’den günümüze, aktif olduğu belirlenmiştir. Bu tektonik kamanın Kuzey Anadolu Fay Hattı ve onun bir kolu olan Kırıkkale-Erbaa Fay Hattı arasındaki kuzeybatı-güneydoğu yönlü sıkışmanın sonucu neotektonik bir yapı olarak geliştiği savunulmaktadır (Seyitoğlu vd. 1997, 2000, 2004, 2006). Gerek bu yeni neotektonik yapının belirlenmesi gerekse İç Anadolu’da varlığı daha önce bilinen ancak arazi gözlemleri ve yakın dönemdeki depremlerle (örneğin Çemen vd. 1999, Taymaz ve Tan 2001, Gökten vd. 2002, Emre vd. 2003) çalışma mekanizmalarının farklı olduğu ortaya çıkan ana yapıların varlığı, Kuzeybatı İç Anadolu’daki neotektonik çerçevenin yeni bulgular ışığında değerlendirilmesini zorunlu hale getirmiştir.
Bu proje ile, Kuzeybatı İç Anadolu’daki ana yapıların (Eskişehir Fay Hattı, Eldivan-Elmadağ Tektonik Kaması, Kırıkkale-Erbaa Fay Hattı ve Kırşehir, Tuz Gölü Fay Hatlarının) Ankara çevresinde birbirleri ile nasıl etkileşime girdikleri yerbilimsel ve sismolojik yöntemlerle araştırılacaktır. Projenin özgün değeri, Kuzeybatı İç Anadolu için yeni bir neotektonik model ortaya koyma potansiyelinin olmasıdır. Ayrıca bölgenin güncel depremselliğinin kurulacak olan yerel ölçekli bir deprem istasyon ağı ile gözlenmesi ve araştırılmasıdır.
İlk ağızdan bilgi için tag.eng.ankara.edu.tr/anknet
Kaynakça:
AnkNET, 2007. AnkNET İle Ankara Çevresindeki Depremler Gözlem Altında, AnkNET, Tektonik Araştırma Grubu, Ankara Üniversitesi, Ankara, tag.eng.ankara.edu.tr/anknet, 13 Kasım 2007 tarihinde ulaşılmıştır.
Posted in Araştırma, Deprem (Yersarsıntısı), Jeofizik (/Yerdoğabilimi), Mühendis, Tektonik (/Kaymaoluşum), Yerbilimi (Jeoloji) | No Comments »
Monday, May 14th, 2007 |
Basit kesme ya da basit makaslama deneyinde kullandığım malzemeler, iki tane A4 kâğıdı, üç yüz gram -ne kadar isterseniz- kuru un ve ayraç. (bkz. Şekil 1) İsterseniz, un yerine kil ya da alçı; kâğıt yerine tahtadan oluşan kaydırmalı bir sistem; ayraç yerine düz çizgi oluşturabileceğiniz herhangi bir nesne kullanabilirsiniz.
Şekil 1. Genel görünüş
Doğada işleyen kuvvetler sonucu oluşan yapıların, mekanizmalarını çözmeyi amaçlıyoruz. Elimizdeki malzemelerle, kuzey-güney yönünde, doğrultu atımlı bir fay oluşturup, oluşan fayı ve fayın etrafında oluşan yapıları gözlemleyeceğiz. (bkz. Şekil 2)
Normal şartlar altında, basit kesme sonucu, Riedel (R ve R´) kırıkları; eklemler; kıvrımlar; normal ve ters faylar; çöküntü (genişleme) ve yükselme (sıkışma) bölgeleri gibi tektonik yapılar oluşur.
Gerek kullandığımız malzeme ve gerekse deneyin yapılış şekli, bunların hepsini görmemize olanak sağlamamaktadır. Çünkü doğal koşulların bir bölümü sağlanabilmiştir. Örneğin kuvvet, sürekli olarak ve aynı büyüklükte uygulanamamıştır. Kuvvet uygulandıktan sonra fotoğraf çekilmiş ve tekrar kuvvet uygulanmıştır.
Metinde, adı geçen terimleri bildiğiniz varsayılmaktadır. Örneğin Riedel kırıkları (Riedel, 1929), makaslama kuvvetleri (Anderson, 1951), alt-üst yerkabuğu, doğrultu atımlı fay ve diğerleri…
Deneyin Yapılışı ve Verilerin Çözümlemesi
İlk olarak A4 kâğıtlarımızı pürüzsüz bir masa üzerine yerleştiriyoruz. Daha sonra kuru unumuzu kâğıdımızın üzerine boşaltıyoruz. Ardından, unun üzerinde oluşacak yapılar hakkında daha iyi yorum yapabilmek için, kitap ayracıyla, uygulayacağımız kuvvet yönüne dik yönde ve eşit aralıklarla paralel çizgiler oluşturuyoruz.
Sonuç olarak, kullandığımız malzemelerden, A4 kâğıtları ile alt yerkabuğunu, kuru un ile üst yerkabuğunu temsil eden bir sistem oluşturuyoruz.
Şimdi, batı bloğunu temsil eden kâğıdı sabit tutup, doğu bloğunu temsil eden kâğıda kuvvet uyguluyoruz. (bkz. Şekil 2)
Şekil 2. Doğrultu atımlı fay (Kuzey-Güney) ve etrafında oluşan yapılar
Uygulanan kuvvet sonucu, fay hattı üzerinde bir yükselme bölgesinin (pozitif çiçek yapı) oluştuğunu ve hat boyunca Riedel kırıkları (sadece R, R´ yok) ile eklemlerin meydana geldiğini görüyoruz.
Ayrıca, batı bloğunda kesin olarak tanımlayamadığım, ilk önce örgülü şekilde, daha sonra tek bir dal şeklinde, doğrultu atımlı bir fay meydana gelmiştir. (bkz. Şekil 3)
Şekil 3. Fay hattı üzerinde ve çevresinde tanımlanabilen yapılar
Son aşamada, Riedel kırıklarının bir kısmı, yükselme bölgesinden sonra, bir de çöküntü bölgesi oluşturmuştur. Batısı çökmüş, tam bir pozitif çiçek yapısı oluşmuştur. Batı bloğundaki tam olarak tanımlayamadığım yapıysa, aynı şekilde kalmıştır. (bkz. Şekil 4)
Şekil 4. Genel görünüş (Deneyin son aşaması)
Eleştirileriden ve katkılarından dolayı İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü öğrencisi, Ercan Süleyman GÜNDEM’e teşekkürü bir borç bilirim.
Kaynakça
Dirik, R.K., 2005. Yerbilimleri Dergisi’nde (2004, S. 30, s. 129-134) yayımlanmış olan “Arazide bir fay yüzeyinin kayma yönünü saptamada kullanılan elle dokunma yönteminin geçerliliği” başlıklı makale (T. Yürür) ile ilgili tartışma. Yerbilimleri, S. 26 (2), s. 79-83. yerbilimleri.hacettepe.edu.tr, 14 Mayıs 2007 tarihinde ulaşılmıştır.
Ketin, İ., Canıtez, N., 1972. Yapısal Jeoloji, İTÜ Matbaası, İstanbul, S. 869, s. 520.
Yürür, M.T., 2004. Arazide bir fay yüzeyinin kayma yönünü saptamada kullanlan “elle dokunma” yönteminin geçerliliği. Yerbilimleri, S. 30, s. 129-134. yerbilimleri.hacettepe.edu.tr, 14 Mayıs 2007 tarihinde ulaşılmıştır.
Yürür, M.T., 2005. Yerbilimleri Dergisi’nde (2004, S. 30, s. 129-134) yayımlanmış olan “Arazide bir fay yüzeyinin kayma yönünü saptamada kullanlan ‘elle dokunma’ yönteminin geçerliliği” başlıklı makale ile ilgili tartışmaya yanıt. Yerbilimleri, S. 26 (1), s. 85. yerbilimleri.hacettepe.edu.tr, 14 Mayıs 2007 tarihinde ulaşılmıştır.
Yazar adı ve yayın adı kaynak belirtilerek özgürce kullanılabilir.
Güler, B. 2007. Basit Kesme Deneyi, yerbilimleri.com
Posted in Deprem (Yersarsıntısı), Mühendis, Tektonik (/Kaymaoluşum), Yerbilimi (Jeoloji) | No Comments »
Saturday, March 4th, 2006 |
Maden; yer kabuğunun bazı bölgelerinde çeşitli iç ve dış doğal etkenlerle oluşan, ekonomik yönden değer taşıyan mineraller ve bileşenlerine denir.
Maden Mühendisliği; madenlerin bulunması, çıkarılması ve zenginleştirilmesi konularında eğitim ve araştırma yapan mühendislik dalıdır.
Madenlerin çıkarılması genel olarak Açık ocak madenciliği ve yer altı madenciliği diye ikiye ayrılmştır. Bunun yanında cevher zenginleştirme işlemi de maden mühendislerinin öncelikli çalıştığı alanlar arasındadır. Yeni gelişmekte olan derin deniz madenciliği ve uzay madenciliği gibi konular da ileride maden mühendislerinin çalışma alanları olacaklardır. Türkiye’de maden mühendislerinin Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu, Türkiye Taş Kömürü Kurumu Maden Tetkik Arama (MTA), Devlet Su İşleri (DSİ) gibi kamu kuruluşlarında ve özel maden işletmelerinde çalışma olanakları vardır.
|
21 Eylül 2005 ÇARŞAMBA
|
Resmî Gazete
|
Sayı : 25943
|
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Maden Mühendisleri Odasından:
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Maden Mühendisleri Odası Serbest Maden Mühendisliği Hizmetleri Uygulama, Tescil, Denetim ve Belgelendirme Yönetmeliği
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, kişi ve kuruluşlar tarafından verilecek maden mühendisliği hizmetlerinin gelişmesini, üretilen hizmetlerin ülkemizde geçerli standartlara uygunluğunu, meslek içi haksız rekabetin ortadan kaldırılmasını, mesleki değerlendirmeye esas sicillerin tutulmasını ve bu konuların denetim altına alınmasını sağlamak amacıyla yapılacak belgelendirme ve denetimlerin usul ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 — Bu Yönetmelik, serbest maden mühendisliği hizmetlerinin belirlenmesi, bu hizmetlere ilişkin kayıtların tutulması ve belge düzenlenmesi, verilen belgelerin yenilenmesi ve serbest maden mühendisliği hizmetlerinin denetimine ilişkin hususları kapsar.
Dayanak
Madde 3 — Bu Yönetmelik, 17/6/1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ile 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 13 üncü ve 39 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen;
TMMOB: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğini,
Oda: TMMOB Maden Mühendisleri Odasını,
Şube: Maden Mühendisleri Odası şubelerini,
Maden Mühendisi: Odaya karşı yükümlülüklerini yerine getirerek üyelik sıfatını koruyan ve TMMOB ya da Oda mevzuatı uyarınca çalışması yasaklanmamış maden mühendislerini,
MMH: Maden mühendisinin ifaya ve imzaya yetkili olduğu maden mühendisliği hizmetlerini,
SMMH: Sadece SMM Belgesini haiz maden mühendislerinin ifaya ve imzaya yetkili olduğu serbest maden mühendisliği hizmetlerini,
SMM belgesi: Maden mühendislerinin SMMH ifa ve imza edebilmek için yetkili olduğunu gösteren ve Oda tarafından verilen belgeyi,
SMM: SMMH den birini ya da birkaçını kendi adına ya da ortak sıfatıyla veya ücretli çalışan olarak yürüten SMM belgesi sahibi maden mühendislerini,
Büro tescil belgesi: SMMH icrası için kurulan veya faaliyet konuları arasında SMMH bulunan, bu
Yönetmelikte öngörülen koşulları haiz olan ve gerekli başvuruyu Yönetmelik hükümleriyle uyarlı şekilde yapmış olan kuruluşlara Oda tarafından verilecek belgeyi,
Tescilli SMMH bürosu: Gerçek ya da tüzel üçüncü kişilere serbest maden mühendisliği hizmeti vermek üzere Odaya kayıt ve tescil yaptıran, tescil neticesinde büro tescil belgesi almaya hak kazanıp ilgili sicile kaydı yapılan ve bünyesinde ortak sıfatıyla SMM belgesi sahibi en az bir maden mühendisi bulunduran vergiye tabi kuruluşları,
İşveren: SMMH yaptırmak üzere bir SMM veya tescilli SMMH bürosuyla sözleşme yapan gerçek ve tüzel kişileri,
Denetim: SMM lerin ve tescilli SMMH bürolarının birbirleriyle ve işverenle olan ilişkilerinde dürüstlüğün ve güvenin hakim kılınması, meslek disiplini ve ahlakının korunması ve SMMH nin kanun, yönetmelik ve standartlara uygun olarak ve birbiriyle uyumlu şekilde yürütülmesi için bu Yönetmelik kurallarına ve Oda tarafından belirlenmiş asgari ücret çizelgelerine uyulduğunun Oda merkezi, şubeleri, temsilcilikleri veya bunların görevlendirdiği kişilerce incelenmesini ve inceleme kayıtlarının Oda tarafından tutulmasını ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Hizmetler
Maden mühendisliği hizmetleri
Madde 5 — Maden mühendisliği hizmetleri şunlardır:
a) Proje hizmetleri
1) Maden mühendisliği kapsamına giren etüd, araştırma ve rapor düzenlenmesi,
2) Fizibilite projesi ve raporu hazırlanması,
3) Yapılan çalışmaların niteliğine göre arama faaliyet raporunun hazırlanması,
4) İşletme projesi hazırlanması,
5) İşletme faaliyet raporu hazırlanması,
6) Temdit projesi hazırlanması,
7) Terk raporu hazırlanmasında maden mühendisliği kapsamındaki çalışmalar,
8) Sondaj kuyusu inşa ve tatbik projesi hazırlanması,
9) Kaya mekaniği ve zemin (yer altı yapıları, baraj, metro, tünel, tasman etkileri, imara açılan alanlarda imar planına altlık teşkil edecek çalışmalar, madencilik faaliyetleri ile ilgili her türlü çalışmalar) etüdü raporu hazırlanması kapsamındaki çalışmalar,
10) 16/12/2003 tarihli ve 25318 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamındaki çalışmalar,
11) Patlayıcı madde kulanım ve kapasite raporu hazırlanması,
12) Kamulaştırma ile ilgili konularda hazırlanacak raporlar,
13) Orman izni alınması,
14) Jeotermal kaynakların aranması ve işletilmesinde maden mühendisliği kapsamındaki çalışmalar,
15) Danışmanlık hizmetleri,
16) MMH ile ilgili sair rapor ve proje çalışmaları.
b) Uygulama, yönetim ve denetim hizmetleri
1) Teknik nezaret hizmeti,
2) Daimi nezaret hizmetleri,
3) İş güvenliği uzmanlığı kapsamındaki hizmetler,
4) Maden mühendisliği uygulama hizmetleri.
c) Bilirkişilik hizmetleri
ç) Eğitim ve öğretim hizmetleri
Serbest maden mühendisliği hizmetleri
Madde 6 — Maden mühendisliği hizmetlerinden proje hizmetleri başlığı altında sıralananlar ile uygulama, yönetim ve denetim hizmetleri başlığı altında verilen teknik nezaret hizmeti ile iş güvenliği uzmanlığı kapsamındaki hizmetler SMM belgesi ile büro tescil belgesine tabi serbest maden mühendisliği hizmetleridir. Bu hizmetler, anılan belgelere sahip olmayan ya da bu Yönetmelikte belirtilen istisna koşullarını taşımayan maden mühendislerince yürütülemez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belgelerin Verilmesi ve Yenilenmesi
Serbest maden mühendisliği belgesinin verilmesi
Madde 7 — Aşağıdaki koşulları taşıyan maden mühendislerine başvuruları halinde SMM belgesi verilir:
a) TMMOB veya Oda tarafından herhangi bir mesleki kısıtlamaya uğramamış olması,
b) Oda üyesi olması ve üyelik borcu bulunmaması,
c) Oda Yönetim Kurulunca belirlenen SMM belgesi tescil harcını ödemiş olması,
ç) Oda tarafından düzenlenen imza sirküleri, taahhütname ve başvuru formunu şahsen doldurup imzalamış olması,
d) Oda tarafından düzenlenen SMMH ile ilgili meslek içi eğitim faaliyetlerine ve bilgi yenileme eğitimlerine katılmış olması,
e) Bunlara ek olarak:
1) Ücretli çalışıyorsa;
İş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son ay bordrosunun bir örneğini sunarak, aldığı ücretin ve çalışma koşullarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığını belgelemesi,
Sosyal Sigortalar Kurumu işe giriş bildirgesi ile hizmet döküm cetvelinin bir örneğini sunması,
2) Kendi adına serbest çalışıyorsa;
Serbest meslek sahiplerine ilişkin vergilendirmeye tabi olduğunu belgelemesi,
Yanında ücretli olarak çalışan maden mühendisi varsa, bununla/bunlarla imzaladığı iş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son ay bordrolarının bir örneğini sunarak, verdiği ücretin ve sunduğu çalışma şartlarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığını belgelemesi,
3) Adi ortaklıkta ortak olarak çalışıyorsa, bu maddenin birinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde yazılı belgelere ek olarak, ortakların tamamı tarafından imzalanmış ortaklık sözleşmesinin noter onaylı suretini vererek kuruluşta ortak olarak çalıştığını ve kuruluşun faaliyet konuları arasında SMMH olduğunu belgelemesi,
4) Sermaye şirketi ortağı olarak faaliyet gösteriyorsa;
Şirket ana sözleşmesinin yayımlandığı Ticaret Sicil Gazetesini veya noter onaylı suretini vererek şirketin faaliyet alanları arasında SMMH bulunduğunu ve kendisinin şirket ortağı olduğunu belgelemesi,
Şirket bünyesinde ücretli olarak çalışan maden mühendisi varsa, bununla/bunlarla imzalanan, iş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son ay bordrolarının bir örneğini sunarak, verilen ücretin ve sunulan çalışma şartlarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığını belgelemesi.
Serbest maden mühendisliği belgesinin yenilenmesi
Madde 8 — SMM belgesinin süresi dolmuş olan ve yenilenmesini isteyen SMM lere ait belgeler, ilgili SMM nin başvurusu üzerine ve aşağıdaki koşulları taşıması halinde yenilenir:
a) TMMOB veya Oda tarafından herhangi bir mesleki kısıtlamaya uğramamış olması,
b) Oda üyeliğini koruyor olması ve üyelik borcu bulunmaması,
c) Oda Yönetim Kurulunca belirlenen yıllık yenileme ücretini ödemiş olması,
ç) Oda tarafından düzenlenen imza sirküleri, taahhütname ve başvuru formunu şahsen doldurup imzalamış olması,
d) Oda tarafından düzenlenen SMMH ile ilgili meslek içi eğitim faaliyetlerine ve bilgi yenileme eğitimlerine katılmış olması,
e) Bunlara ek olarak:
1) Ücretli olarak çalışıyorsa;
İş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son dört (4) ay bordrolarının birer örneğini sunarak, aldığı ücretin ve çalışma koşullarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığını belgelemesi,
Sosyal Sigortalar Kurumu hizmet döküm cetvelinin bir örneğini sunması,
2) Kendi adına serbest çalışıyorsa;
Serbest meslek sahiplerine ilişkin vergilendirmeye tabi olmaya devam ettiğini belgelemesi,
Yanında ücretli olarak çalışan maden mühendisi varsa, bununla/bunlarla imzaladığı, iş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son dört (4) ay bordrolarının birer örneğini sunarak, verdiği ücretin ve sunduğu çalışma şartlarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığını belgelemesi,
3) Adi ortaklıkta ortak olarak çalışıyorsa, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde istenen belgeleri vermesi ve ortaklık durumunda değişiklik olmuşsa ortakların tamamı tarafından imzalanmış ortaklık sözleşmesinin noter onaylı suretini vererek kuruluşta ortak olarak çalışmaya ve kuruluşun faaliyet konuları arasında SMMH bulunmaya devam ettiğini belgelemesi,
4) Sermaye şirketi ortağı olarak faaliyet gösteriyorsa;
SMMH nin şirketin faaliyet konuları arasında yer almaya ve kendisinin de şirket ortağı olmaya devam ettiğinin sicil memurluğundan belgelenmesi,
Şirket bünyesinde ücretli olarak çalışan maden mühendisi varsa, bununla/bunlarla imzalanan, iş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son dört (4) ay bordrolarının birer örneğini sunarak, verilen ücretin ve sunulan çalışma şartlarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığını belgelemesi.
Büro tescil belgesi verilmesi
Madde 9 — Aşağıdaki koşulları taşıyan kuruluşlara başvurmaları halinde büro tescil belgesi verilir:
a) SMM belgesi sahibi en az bir maden mühendisinin şirket ortağı olması,
b) Yönetim Kurulunca belirlenen tescil harcının yatırılmış olması,
c) Oda tarafından düzenlenen imza sirküleri, taahhütname ve başvuru formunun ilgili maden mühendisi tarafından doldurulup imzalanmış olması,
ç) Bunlara ek olarak;
1) Sermaye şirketi niteliği taşımayan bürolar için:
Ortaklı çalışmayan bürolarda bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan belgelerin verilmesi,
Adi ortaklık olarak faaliyet gösteren bürolarda, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinde sayılan belgelerin verilmesi suretiyle ortaklar arasında SMM belgesi sahibi maden mühendisi olduğunun belgelenmesi,
2) Sermaye şirketi niteliği taşıyan kuruluşlar için:
Şirket ana sözleşmesinin yayımlandığı Ticaret Sicil Gazetesinin veya noter onaylı suretinin verilmesi suretiyle şirketin faaliyet alanları arasında SMMH bulunduğunun ve şirket ortaklarından en az birinin SMM belgesi sahibi maden mühendisi olduğunun belgelenmesi,
Şirket bünyesinde ücretli olarak çalışan maden mühendisi varsa, bununla/bunlarla imzalanan, iş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son dört (4) ay bordrolarının birer örneği sunularak, verilen ücretin ve sunulan çalışma şartlarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığının belgelenmesi.
Büro tescil belgesinin yenilenmesi
Madde 10 — Büro tescil belgesinin süresi dolmuş olan ve yenilenmesini isteyen tescilli SMM bürolarına ait belgeler, ilgili büronun başvurusu üzerine ve aşağıdaki koşulları taşıması halinde yenilenir:
a) SMM belgesi sahibi en az bir maden mühendisinin şirket ortağı olmaya devam etmesi,
b) Oda Yönetim Kurulunca belirlenen yenileme harcının yatırılmış olması,
c) Oda tarafından düzenlenen imza sirküleri, taahhütname ve başvuru formunun ilgili maden mühendisi tarafından doldurulup imzalanmış olması,
ç) Bunlara ek olarak;
1) Sermaye şirketi niteliği taşımayan bürolar için:
Ortaklı çalışmayan bürolarda bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan belgelere ek olarak geçmiş bir yılda yürüttüğü SMMH için aldığı ücret karşılığında kestiği serbest meslek makbuzlarının birer suretini sunarak Oda asgari ücret tarifelerine uygun çalıştığını belgelemesi,
Adi ortaklık olarak faaliyet gösteren bürolarda, bu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin (1) numaralı alt bendinin birinci satırında sayılan belgelerin verilmesinin yanı sıra ortaklık durumunda bir değişiklik meydana gelmiş ise buna ilişkin belgenin verilmesi,
2) Sermaye şirketi niteliği taşıyan kuruluşlar için:
Şirketin faaliyet konuları arasında SMMH bulunduğunun ve şirket ortaklarından en az birinin SMM belgesi sahibi maden mühendisi olduğunun sicil memurluğundan belgelenmesi,
Geçmiş bir yılda yürütülen SMMH için alınan ücret karşılığında kesilen faturaların birer sureti sunularak Oda asgari ücret tarifelerine uygun çalışıldığının belgelenmesi
Şirket bünyesinde ücretli olarak çalışan maden mühendisi varsa, bununla/bunlarla imzalanan, iş koşullarını ve çalışma şartlarını düzenleyen hizmet sözleşmesinin ve son dört (4) ay bordrolarının birer örneği sunularak, verilen ücretin ve sunulan çalışma şartlarının Oda tarafından belirlenen asgari standartların altında olmadığının belgelenmesi.
Başvuru usulü
Madde 11 — SMM ve büro tescil belgelerine başvuru usulü aşağıdaki gibidir
a) İlk kez belge alacak ya da belgesini yenileyecek kişi veya kuruluş Oda genel merkezi ya da şubelerine gerekli evraklarla başvurur.
b) Başvuru şubeye yapılmışsa şube gerekli incelemeyi yapar, evraklarda eksiklik görürse tamamlatır ve daha sonra dosyayı genel merkeze gönderir.
c) Belgelerin verilmesine, yenilenmesine ya da iptaline ilişkin nihai kararlar Yönetim Kurulu tarafından verilir.
ç) Talebin kabul edilmesi halinde belge, başvuran bir gerçek kişiyse kendisi veya bir dilekçeyle yetkilendireceği üçüncü kişi tarafından, başvuran bir kuruluşsa yetkili temsilcisi veya bir dilekçeyle yetkilendirilecek üçüncü kişi tarafından elden alınır. Belgelerin başvurulan merciden alınması esastır. Ancak, yazılı talep edilmesi halinde belgenin Oda genel merkezinden alınması ya da genel merkez tarafından posta ile iletilmesi mümkündür.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Belgelere İlişkin Esaslar ve Mesleki Denetim
SMM ve büro tescil belgelerine ilişkin esaslar
Madde 12 — SMMH yürütecek gerçek kişilerin ve kuruluşların, SMM ve/veya büro tescil belgesi sahibi olmaları zorunludur. Bu belgelere ilişkin esaslar şu şekildedir:
a) SMM ve büro tescil belgelerine ilişkin kayıtlar ayrı sicillerde tutulur.
b) Tescil ve yenileme sürecinde yazılı ya da sözlü olarak gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilen veya belgelerinde izinsiz değişiklik yahut tahrifat yaptıkları anlaşılan ya da tescile esas koşullarda meydana gelen değişiklikleri değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren bir (1) ay içinde Odaya bildirmeyen kişi ve kuruluşların belgeleri iptal edilir, ilgili sicillerden kayıtları silinir ve ilgili mühendis hakkında işlem yapılması için durum Oda Onur Kuruluna intikal ettirilir.
c) Verilecek belgeler bir (1) yıl için geçerli olup, her yılın Ocak ayı içinde yenileme işlemleri yapılır. İlk başvurusunu yılın farklı bir ayında yapanların belgeleri başvuru yaptıkları yıl sonuna kadar geçerlidir. Süresi dolduğu halde belgesini yenilemeyenlerin belgeleri kendiliğinden ve herhangi bir ihtar ya da ihbara gerek olmaksızın geçersiz hale gelir ve ilgili sicillerden kayıtları silinir ancak numaraları başka kişi ya da kuruluşa verilmez. Bu şekilde kaydı silinen belge sahipleri tekrar başvuru yaptığında, gerekli şartları taşımaları halinde, eski numaralarıyla ilgili sicile kayıtları yeni belge kaydı gibi yapılıp kendilerine belgeleri verilir.
ç) Büro tescil belgesi için başvuru yapan sermaye şirketlerinde maden mühendisi ortağın hisse oranı şirket sermayesinin ortaklara bölünmesiyle bulunacak paydan az olamaz. Bu oran her durumda yüzde on (%10) dan az olamaz.
d) Ücretli çalışan sıfatıyla SMMH icra eden SMM ler, çalıştıkları kuruluş üzerine kayıtlı ruhsat sahaları veya ruhsat ilgili kuruluş adına kayıtlı olmasa da kuruluşun üretim sözleşmesi ve benzeri bir sözleşme ile maden üretimi yaptığını belgeleyebildikleri sahalar dışında teknik nezaretçilik görevi üstlenemez.
e) Teknik nezaretçilik yapan SMM ler, Oda tarafından yapılacak bilgi yenileme eğitimlerine belge aldıkları tarihten itibaren her beş (5) yılda bir katılmak zorundadırlar. Bilgi yenileme eğitimine katılmayanların belgeleri iptal edilir.
f) SMM ve büro tescil belgelerini haiz olmak, ilgili kişi ya da kuruluşun yürürlükte olan kanun, tüzük, yönetmelik, şartname ve sair mevzuatın zorunlu kıldığı kurallara uymamaktan doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Denetim
Madde 13 — SMMH yürüten SMM lerin ve tescilli SMMH bürolarının aşağıda belirtilen koşullara uymaları zorunludur:
a) Oda, SMMH nin yürütülmesinde meslek mensupları arasındaki haksız rekabeti önlemek, üretilen hizmetlerin üstün nitelikte, şartname ve standartlara uygun ve ülke yararına olmasını sağlamak amacıyla gerekli gördüğü tedbirleri alır.
b) Oda yetkilileri, yapılan hizmetleri ve bu hizmetlerin ürünlerini incelemeye ve yerinde denetlemeye yetkilidir. Denetim yetkililerini ve çalışma koşullarını Oda Yönetim Kurulu belirler.
c) SMM belgesi ve/veya büro tescil belgesi olmayan, belgesini yenilemeyen ya da belgesi Oda tarafından süreli veya süresiz olarak iptal edilen kişi ve kuruluşlar, serbest maden mühendisliği hizmeti veremez.
ç) SMM ve tescilli SMMH bürosu, bu Yönetmelik kapsamına giren tüm işlerinde ve yapacağı sözleşmelerde mesleki esaslar ve meslektaş yararları, ilgili konularda Oda tarafından yürürlüğe konmuş şartnameler ve Oda tarafından belirlenmiş asgari ücret tarifelerine uyacak, mesleki denetim için yaptığı başvurularda Odanın bu hususlarla ilgili olarak talep edeceği belgeleri projesine ekleyecektir.
d) Oda asgari ücret tarifelerinin altında hizmet vererek haksız mesleki rekabet yaptıkları anlaşılanların belgeleri iptal edilir ve haklarında işlem yapılması için durum Oda Onur Kuruluna intikal ettirilir.
e) SMM ler ve tescilli SMMH büroları, bu Yönetmelik kapsamına giren tüm hizmetlerini ilgili işveren, idare ya da onay makamınca istenmese dahi Odanın yapacağı mesleki denetimden geçirecektir. Aksi şekilde davrandığı tespit edilenlerin belgeleri iptal edilir ve haklarında işlem yapılması için durum Oda Onur Kuruluna intikal ettirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Hüküm bulunmayan haller
Madde 14 — Oda Yönetim Kurulu, bu Yönetmeliğin uygulanmasında doğabilecek belirsizlikleri ortadan kaldıracak şekilde karar almaya yetkilidir.
Geçici Madde 1 — Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce belge almış veya almak için başvuruda bulunmuş olanlar, 31/12/2005 tarihine kadar bu Yönetmelikte öngörülen koşulları yerine getirerek durumlarını Odaya belgelemek zorundadır. Gerekli şartları haiz olduğunu belgeleyemeyenlere yeni belge verilmez, verilmiş olan belgeler ise iptal edilir.
Yürürlük
Madde 15 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 16 — Bu Yönetmelik hükümlerini Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Maden Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu yürütür.
Kaynakça:
Vikipedi, 2006. Maden Mühendisliği tr.wikipedia.org
TC Resmî Gazete, 2006. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Maden Mühendisleri Odası Serbest Maden Mühendisliği Hizmetleri Uygulama, Tescil, Denetim ve Belgelendirme Yönetmeliği” (http://rega.basbakanlik.gov.tr/eskiler/2005/09/20050921-4.htm)
Posted in Maden, Mühendis | No Comments »
Friday, February 24th, 2006 |
Fizik ilkelerini kullanarak yerküreyi, hidrosferi (su yuvarı), atmosferi (gaz yuvarı veya hava yuvarı) ve uzayı inceleyen bilim dalı olan jeofizik, yerfiziği anlamındadır.
Jeofizik bilim dalında kullanılan başlıca yöntemler nelerdir?
- Gravite (Yer Çekimi): Yer altı yapılarının yer çekimi özelliğini inceler.
- Manyetik: Yer altı yapılarının manyetik özelliklerini inceler.
- Sismoloji (Deprem Bilimi): Depremlerin özelliklerini ve yerin derinliklerini inceler.
-Sismik (Depremle İlgili): Yer altı yapılarının sismik hız değişimlerini inceler.
- Elektrik: Yer altı yapılarının elektrik iletkenlik özelliklerini inceler.
- Elektromanyetik: Yer altı yapılarının elektrik iletkenlik ve elektromanyetik özelliklerini inceler.
- Jeomanyetizma: Uzaydaki ve Dünyadaki manyetik alanın özelliklerini inceler.
- Palemonyetizma: Geçmiş dönemlerdeki yer manyetik alanının değişimlerini inceler.
- Radyometrik ve Jeotermik: Yer altının radyoaktif ve sıcaklık özelliklerini inceler.
- Kuyu Logları (Kayıtları): Sondaj kuyularında yapılan yer çekimi, manyetik, radyometri, elektrik vb. jeofizik yöntemlerdir.
Jeofiziğin uygulama alanlarına örnekler
- Levha tektoniği ve deprem araştırmaları
- Sismik yöntemlerle karada ve denizde jeolojik yapıların araştırılması
- Jeolojik zamanlardaki yer manyetik alanının belirlenmesi
- Yeraltı kaynaklarının araştırılması
- Çevre jeofiziği
- Arkeolojik araştırmalar
- Atmosfer ve uzay araştırmaları
- Termal alan araştırmaları
Jeofizik Mühendisliği Bölümü en genel anlatımla içerik itibariyle matematik bilgisini, gerek derslerde gerek arazi çalışmalarında ve ofis uygulamalarında iyi derecede kullanma esasıyla örtüşür. Arazi çalışmaları Jeofizik Mühendisinin hayatının her safhasında var olacağı içindir ki doğa ile barışık ve çevre bilinci gelişmiş bir birey olmalı, bir Jeofizik Mühendisi mutlaka liderlik vasfı taşımalıdır. Çünkü Jeofizik Mühendisliği Mesleği yönlendirme ve fikir üretme esasına dayalıdır.
Jeofizik Mühendisliği; Petrol, doğalgaz, maden ve endüstriyel ham maddelerin aranması bulunan rezervlerin (işlenmemiş birikmiş veya yedek malzeme) özelliklerinin saptanması, içme ve kullanma amaçlı yer altı ve yer üstü suyuları, jeotermal enerji, çevre sorunları, çevre ve arkeolojik araştırmalar ile her türlü mühendislik yapılarının yapı yeri ve güzergah seçimi, zemin ve temel etütleri (ön çalışmaları), deprem, doğal afet vb. konularla ilgili eğitim ve araştırma etkinliklerinin yürütüldüğü; fizik, matematik, bilgisayar ve elektronik teknolojisine dayalı, dili matematik olan sayısal bir mühendislik dalıdır.
Jeofizik Mühendisliğinin Uzmanlığı: Yerkürenin incelenen bölümüne ve olayına göre ya da belirli fiziksel özelliklerinden yola çıkılarak, sismoloji (deprem bilim), yer içi fiziği, hidroloji, deniz jeofiziği, jeomanyetizma, aeronomi, meteoroloji, atmosfer fiziği, volkanoloji, yer içi kimyası, fiziksel oşinografi (deniz bilim veya ana deniz bilim), jeofizik bilimi ve jeofizik mühendisliği ile ilgili araştırmalarını ifade eder.
Ülkemizde “Jeofizik Mühendisi”nin çalışma alanları nerelerdir?
Kamu Kuruluşları: DSİ (Devlet Su Isleri), MTA (Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü), TÜBİTAK MAM (Türkiye Bilimsel Arastirma Kurumu, Marmara Araştırma Merkezi), Köy Hizmetleri, TPAO (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı), Belediyeler
Özel Kuruluşlar: Zemin etüdü yapan jeoloji/jeofizik şirketleri, geoteknik çalışmalar yapan inşaat firmaları, maden arama şirketleri, yer altı suyu arama şirketleri gibi…
Kaynakça:
İTÜ Jeofizik Mühendisliği Bölümü, 2006, Jeofizik Mesleği Hakkında, geop.itu.edu.tr
TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası, 2006, Vizyon-Misyonumuz, jeofizik.org.tr
Posted in Jeofizik (/Yerdoğabilimi), Mühendis | No Comments »
