Kandilli’ye göre, yerel saat ile 13.41’de, 5 kilometre derinlikte, merkez üssü 38,758° Kuzey – 43,360° Doğu koordinatlarında, Van ilinin kuzeyinde Erçek Gölü’nün kuzeybatısında çok şiddetli yerel büyüklüğü Ml=6,6, moment büyüklüğü Mw=7,2 olan şiddetli bir deprem meydana gelmiştir. AFAD’a göre, Ml=6,7 büyüklüğünde, 19,02 kilometre derinlikte, merkez üssü 38,68° Kuzey – 43,47° Doğu koordinatlarında Van merkezli büyük şiddette bir deprem meydana gelmiştir. Deprem dış merkezine 116 km uzaklıktaki Bitlis-Merkez’de en yüksek ivme değeri doğu-batı yönünde 102 gal olarak ölçülmüştür. Amerikalı USGS’ye göre, 7,2 büyüklüğünde, 20 kilometre derinlikte, merkez üssü 38,628° Kuzey – 43,486° Doğu koordinatı olan Türkiye’nin doğusunda bir deprem meydana gelmiştir. Avrupalı EMSC’ye göre, 7,3 büyüklüğünde, 10 kilometre derinlikte, merkez üssü 38,86° Kuzey – 43,48° Doğu koordinatlarında, Van’da bir deprem meydana gelmiştir.


Aletsel dönem sonrası Van’da saptanan deprem etkinliği. Görüntü: Kandilli.

Kandilli: “Depremin dış merkezi doğusunda Özkaymak ve Kumluca yerleşim yerlerinin ortasında Ocaklı-Gedikbulak köyleri yakınlarıdır. Deprem özellikle Van, Bitlis, Muş, Batman, Ağrı, Diyarbakır, Mardin, Erzurum, Siirt, Şırnak, İskenderun, Hatay ve İran-Türkiye sınırında kuvvetlice hissedilmiştir. Bilindiği gibi Van ili ve ilçeleri 1. ve 2. Derece Deprem Bölgesi içindedir. Depremin ardından büyüklüğü 5,0’ten büyük olan 3 adet orta şiddette artçı deprem meydana gelmiştir. Deprem yıkıma ve can kaybına neden olabilecek niteliktedir. Depremin özellikle dış merkeze yakın köylerde, Erciş’te ve yakın çevresinde hasara ve can kaybına neden olması beklenmektedir.” AFAD: “Van, Erciş, Muradiye ve diğer ilçelerde çok kuvvetli hissedilmiş olup ilk belirlemelere göre hasar ve can kaybı meydana getirmiştir. Deprem Erzurum, Ağrı, Mardin, Diyarbakır, Muş, Bitlis, Iğdır, Kars, Batman, Siirt illeri ve ilçelerinde hissedilmiştir. Depremde hayatını kaybeden ve yaralı kişi sayısı henüz kesinleşmemiştir.


Depremin kaynak mekanizması. Görüntü:EMSC.

AFAD, depremin meydana geldiği bölgeye en yakın tektonik yapılar doğrultu atım karakterlidir ancak yapılan odak mekanizması çözümleri meydana gelen ana şokun, ters bileşenli düşey atımlı bir faydan kaynaklandığını göstermektedir. Deprem aktivitesi bakımından oldukça aktif olan bölgede birçok yıkıcı depremin meydana geldiği bilinmektedir. Çaldıran, Hasan Timur Gölü ve Erciş fayları ile Güneydoğu Anadolu Bindirmesi bu depremleri üreten ana yapılar olup 1945 M=5,8 Çatak, 1972 M=5,2 Van, 1976 M=7,2 Çaldıran ve 1977 M=5,1 Erciş depremleri son yüzyılda meydana gelen en büyük depremlerdir.

Ayrıca, MTA’nın bilgi notu ile Kandilli’nin değerlendirme raporunu okumakta fayda var. Deprem sonrası harekete geçen MTA’nın, deprem sahası ve çevresinde yaptığı gözlemler ile elde edilen bulgular sonucu depreme sebep olan ya da olduğu düşünülen faya ilişkin raporu okumak için tıklayın. İTÜ’de bir rapor yayınlamış ve Deprem Mühendisliği ve Afet Yönetimi Enstitüsü’de bir derleme yapmış. Son olarak, van depremi, faylar ve yanardağlar hakkında bir görüş.. Takip mekanizması için ATAG..


Büyütmek için tıklayın! Anadolu ve Ege’deki genel depremsellik ve tektonik görünüm. Ufak, renkli daireler son 50 yıllık depremleri göstermektedir. Gri renktekiler kabukta meydana gelen depremleri, diğerleri ise kabuk altı depremleri simgeler. Haritada gösterilen depremler Mw:4,0’ten büyük depremlerdir. Van Gölü civarındaki depremlere dikkat edin, bölge normalde sakin olup da şimdi deprem üreten bir bölge değil. Tam olmamakla birlikte, haritadaki siyah çizgiler aktif fayları göstermektedir. Mor oklar, Anadolu ve çevresinin Avrasya’ya göre hareketini temsil eden, GPS’den elde edilen hız vektörleridir (Bu vektörlerin ucundaki daireler hata elipsleri olup şu anki konumuzla bir ilgileri yoktur). Mavi üçgenler ise yanardağlardır. Van depremi ortası siyah renkli daire ile simgelenmiştir. Depremi karakterize eden bu simge ters fay anlamına gelir. Görüntü: Ali Değer Özbakır.

Aşağıda USGS’nin tektonik yorumu var, haliyle İngilizce. Ayrıca başka İngilizce derlemeler; büyüklük 7,2 ve şiddet 9, bir jooloğun gözüyle van depremi (aynı yazının ham hâli), anadolu ve kafkasların paleosismolojisi üzerine ve Almanlardan uydu görüntüleri!..

Tectonic Summary
Turkey is a tectonically active country that experiences frequent destructive earthquakes. On a broad scale, the seismtectonics of the region near the October 23, 2011 earthquake are controlled by the collision of the Arabian Plate and Eurasian plates; at the latitude of this event, the Arabian plate converges with Eurasia in a northerly direction at a rate of approximately 24 mm/yr. West of the October 23, 2011, earthquake tectonics are dominated by strike-slip faulting on the East (in southern Turkey) and North (in northern Turkey) Anatolian fault zones. These large, translational fault systems extend across much of central and western Turkey and accommodate the western motion of the Anatolian block as it is being squeezed by the converging Arabian and Eurasian plates. In the area of Lake Van and further east, tectonics are dominated by the Bitlis Suture Zone (in eastern Turkey) and Zagros fold and thrust belt (toward Iran). The October 23, 2011 earthquake occurred in a broad region of convergence beyond the eastern extent of Anatolian strike-slip tectonics. The focal mechanism of today’s earthquake is consistent with oblique-thrust faulting similar to mapped faults in the region.

This earthquake is a reminder of the many deadly seismic events that Turkey has suffered in the recent past. The devastating Izmit earthquake of 1999 (M = 7.6) broke a section of the North Anatolian Fault 1000 km to the west of the October 23 event and killed 17,000 people, injured 50,000, and left 500,000 homeless. Approximately 70 km from this earthquake a M7.3 earthquake occurred on November 11, 1976 destroying several villages near the Turkey and Iran border and killing several thousand people. A M7.8 earthquake struck Erzincan in 1939, killing an estimated 33,000 people.

***

Ana şoktan sonra artçı deprem aktivitesi devam etmektedir. Çözülebilen artçı depremlerin sayısı ilk depremin meydana geliş tarihinden itibaren 1 aylık sürede 5.205 adet olarak belirlenmiştir. Bu deprem aktivitesinin sayısının azalarak devam edeceği tahmin edilmektedir. AFAD Deprem Dairesi Başkanlığı’nca çözümü yapılan artçı şoklardan 3.329 adedi 2 ile 3 arasında, 1.670 adedi 3 ile 4 arasında, 152 adedi 4 ile 5 arasında, 11 adedi 5 ile 6 arasında hesaplanmıştır.

AFAD Başkanlığı’nca işletilen Ulusal Kuvvetli Yer Hareketi Gözlem Ağı’ndan elde edilen verilere göre 23 Ekim 2011 tarihinde meydana gelen birinci depremin Muradiye istasyonunda ölçülen en yüksek ivme değeri Kuzey-Güney yönünde 178,5 gal, 9 Kasım 2011 tarihinde meydana gelen ikinci depremin ölçülen en yüksek değeri ise Van Merkez istasyonunda Doğu-Batı yönünde 246,0 gal olarak belirlenmiştir.

Kaynakça
AFAD, 23/10/2011, Van – Merkez Depremi, 24 Ekim 2011, (.doc uzantılı dosya)
AFAD, 23 EKİM VE 9 KASIM 2011 VAN DEPREMLERİ DEPREM AKTİVİTESİ, 8 Aralık 2011 (.doc uzantılı dosya)
EMSC, Mw 7.3 EASTERN TURKEY on October 23rd 2011 at 10:41 UTC, , 24 Ekim 2011
Kandilli, 23 EKİM 2011 VAN DEPREMİ BASIN BÜLTENİ, 24 Ekim 2011
USGS, Magnitude 7.2 – EASTERN TURKEY, 24 Ekim 2011

yerilimleri.com forumu