Okyanusun Derinliklerinde Oluşan Yanardağ Patlaması İlk Kez Görüntülendi

Büyük Okyanus’taki Samoa Adaları açıklarında ve yaklaşık 1.2 kilometre (~4000 feet) derinlikte bulunan Batı Mata Yanardağı mayıs 2009’da patlamıştı. Bölgede yanardağa ait maddelere rastlanmış ve buradaki yanardağın patlamak üzere olduğu saptanmış. Bunun üzerine denizin dibine Jason adlı robot gönderilmiş. Biliminsanları bir süredir izledikleri yanardağın patlamasını gönderdikleri robot aracılığıyla tanıklık ettiler.


Burada görüntü var, göremiyorsanız http://www.youtube.com/watch?v=AvgUu46mxTk


Burada görüntü var, göremiyorsanız http://www.youtube.com/watch?v=AY6SwsfXRr8

Şiddetli yanardağ patlaması suyun basıncından dolayı derinlikle bastırılıyor. Bu yüzden sualtı robotu ile hareketli püskürmenin içine yaklaşabiliyor. Ama bu durumu karada ya da sığ sularda, bu kadar yakından ve ayrıntılı izlemek imkansız. Sudaki püskürmenin sesleri hidrofon ile kaydedilmiş.

Dünya genelindeki yanardağ etkinliklerinin yüzde 80’inin denizlerde olduğu biliniyor. Patlamalarla birlikte çıkan kızgın kırmızı lavlar soğuk suyla karşılaşınca birden donup kararıyor. Oluşan siyah parçalar ve gri çamur tabakası deniz dibine yayılıyor. Sülfür ağırlıklı gazlarla birlikte bölge suyu daha da asitli hale geliyor. Elde edilen görüntülerle birlikte toplanan veriler ve örnekler, tektonik plakaların açılması ve deniz dibi oluşumlarının anlaşılmasında yardımcı olacak.

Özetle deniz araştırmacıları ilk kez bir derin deniz yanardağının (/volkanının) patlamasına tanık oldular. Bu olay, okyanusun derinliklerinde meydana gelen olağanüstü bir patlama olarak tanımlanıyor ve yerbilimsel (jeolojik) açıdan büyük bir keşif. Bir patlamanın neyi olağanüstü, muhteşem, şaşırtıcı, etkileyici, görülmeye değer, göz alıcı, harikulade vb. olabilir; değil mi. Olağanüstü, çünkü bu patlamanın ürünü olan boninit (İng. boninite) lavların, günümüz Dünyası’nın en sıcak lavı olduğu düşünülüyor ve 1 milyon yıl önce nesli tükenmiş yanardağlarda görülmüş.

Araştırmacılardan biri ve programın yönetmeni olan Barbara Ransom, “İlk kez okyanus adalarının ve denizaltı yanardağlarının doğumunu (oluşum mekanizmasını) ayrıntılarıyla ilk elden inceleyebildik” diyor ve ekliyor “Batı Mata’daki patlama olağandışı lavın temel (/ilksel, birincil) bileşimi hakkında çok fazla bilgi veriyor”. Denizkimyasıbilimci Joseph Resing, “Etkin bir yanardağın, daha önce hiçbir zaman görmediğimiz bir tür patlamasını keşfettik ve erimiş haldeki lavın derin okyanusun tabanına doğru akışını ilk kez gözlemledik” diyor. Yerkimyacısı Ken Rubin, yanardağlardaki boninit püskürmenin magma oluşumunu sağlayan eşsiz bir fırsat olduğunu ve plakların dalma-batma bölgesinde meydana gelen kayaç döngüsü nasıl olduğu hakkında daha fazla öğrenileceğine inanıyor.


Superheated molten lava, about 2,200 degrees Fahrenheit, is about to explode into the water in this image. The area in view is about 6-10 feet across in an eruptive area approximately the length of a football field that runs along the summit. Credit: NOAA and NSF

Marine Scientists Discover Deepest Undersea Erupting Volcano
Scientists funded by the National Science Foundation (NSF) and NOAA have recorded the deepest erupting volcano yet discovered -West Mata Volcano- describing high-definition video of the undersea eruption as “spectacular.”

“For the first time we have been able to examine, up close, the way ocean islands and submarine volcanoes are born,” said Barbara Ransom, program director in NSF’s Division of Ocean Sciences. “The unusual primitive compositions of the West Mata eruption lavas have much to tell us.”

The volcanic eruption, discovered in May, is nearly 4,000 feet below the surface of the Pacific Ocean, in an area bounded by Fiji, Tonga and Samoa.

“We found a type of lava never before seen erupting from an active volcano, and for the first time observed molten lava flowing across the deep-ocean seafloor,” said the expedition’s chief scientist Joseph Resing, a chemical oceanographer at the University of Washington.

“It was an underwater Fourth of July, a spectacular display of fireworks nearly 4,000 feet deep,” said co-chief scientist Bob Embley, a marine geologist at NOAA’s Pacific Marine Environmental Laboratory in Newport, Ore.

“Since the water pressure at that depth suppresses the violence of the volcano’s explosions, we could get an underwater robot within feet of the active eruption. On land, or even in shallow water, you could never hope to get that close and see such great detail.”

Imagery includes large molten lava bubbles three feet across bursting into cold seawater, glowing red vents exploding lava into the sea, and the first-observed advance of lava flows across the deep-ocean floor.

Sounds of the eruption were recorded by a hydrophone and later matched with the video footage.

Expedition scientists released the video and discussed their observations at a Dec. 17 news conference at the American Geophysical Union (AGU)’s annual fall meeting in San Francisco.

The West Mata Volcano is producing boninite lavas, believed to be among the hottest on Earth in modern times, and a type seen before only on extinct volcanoes more than one million years old.

University of Hawaii geochemist Ken Rubin believes that the active boninite eruption provides a unique opportunity to study magma formation at volcanoes, and to learn more about how Earth recycles material where one tectonic plate is subducted under another.

Water from the volcano is very acidic, with some samples collected directly above the eruption, the scientists said, as acidic as battery acid or stomach acid.

Julie Huber, a microbiologist at the Marine Biological Laboratory, found diverse microbes even in such extreme conditions.

Tim Shank, a biologist at the Woods Hole Oceanographic Institution (WHOI), found that shrimp were the only animals thriving in the acidic vent water near the eruption. Shank is analyzing shrimp DNA to determine whether they are the same species as those found at seamounts more than 3,000 miles away.

The scientists believe that 80 percent of eruptive activity on Earth takes place in the ocean, and that most volcanoes are in the deep sea.

Further study of active deep-ocean eruptions will provide a better understanding of oceanic cycles of carbon dioxide and sulfur gases, how heat and matter are transferred from the interior of the Earth to its surface, and how life adapts to some of the harshest conditions on Earth.

The science team worked aboard the University of Washington’s research vessel Thomas Thompson, and deployed Jason, a remotely-operated vehicle owned by WHOI.

Jason collected samples using its manipulator arms, and obtained imagery using a prototype still and HD imaging system developed and operated by the Advanced Imaging and Visualization Lab at WHOI.

Other expedition participants were affiliated with Oregon State University, Monterey Bay Aquarium Research Institute, Western Washington University, Portland State University, Harvard University, the University of Tulsa, California State University’s Moss Landing Marine Laboratory, the University of California Santa Cruz and Lamont Doherty Earth Observatory.

Kaynakça
NOAA, 2009. Scientists Discover and Image Explosive Deep-Ocean Volcano, The National Oceanic and Atmospheric Administration, http://www.noaanews.noaa.gov/stories2009/20091217_volcano2.html, accessed at December 19th 2009.
NSF, 2009. Marine Scientists Discover Deepest Undersea Erupting Volcano, Earth & Environment News, The National Science Foundation, Arlington, Virginia, USA, http://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=116098, accessed at December 19th 2009.
NTVMSNBC, 2009. Denizin dibinde büyük patlama, Bilim, NTV Bilim, NTVMSNBC, İstanbul, Türkiye, http://www.ntvmsnbc.com/id/25033402, 19 Aralık 2009 tarihinde ulaşılmıştır.
TRT, 2009. Okyanus Dibinde Yanardağ Patlaması, Çevre, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu, Ankara, Türkiye, http://www.trt.net.tr/Haber/HaberDetay.aspx?HaberKodu=675d9a66-383e-4fd0-9540-fc52ac936609, 19 Aralık 2009 tarihinde ulaşılmıştır.

Okyanusun Derinliklerinde Oluşan Yanardağ Patlaması İlk Kez Görüntülendi” için bir yorum

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir