Petrole Süngerli Çözüm

Petrol (kaya yağı) ve türevlerini hızla emen, kauçuk esaslı bir sünger (sorbent) geliştirildi. Boğazlardan, yılda yaklaşık 150 milyon ton petrol geçerken, dünya denizlerinde yılda yaklaşık 2 milyar ton petrol taşınıyor. Deniz kazaları ve kaza çevresindeki canlıların yaşamı göz önüne alınınca, buluşun ne kadar önemli olduğu ortaya çıkıyor.

Prof. Dr. Oğuz Okay ile doktora öğrencisi Deniz Ceylan’ın, İstanbul Teknik Üniversitesi, Polimerik Jeller Araştırma Laboratuvarı’nda geliştirdiği süper emici madde, batmadan su yüzeyinde durarak gözenekleri ve moleküler yapısı nedeniyle sadece petrolü emiyor. (bkz. Şekil 1)

Şekil 1. Makrogözenekli Polimer Ağ Yapısı (İTÜ-PGRG, 2008, kimya.itu.edu.tr)
Şekil 1. Makrogözenekli Polimer Ağ Yapısı (İTÜ-PGRG, 2008, kimya.itu.edu.tr)

Denize yayılan petrol ve türevlerinin daha önce de mekanik olarak suyun yüzeyinden alınabildiğini belirten Prof. Dr. Okay, “Talaşı bile koysanız petrolü tutabilir. Ama petrolün tamamen sudan ayrılmasını sağlamaz. Yeni ürettiğimiz sorbent, petrolü emiyor ancak deniz suyunu emmiyor. Altyapı çalışmalarımız 2000’de başlamıştı. 2001’de TÜBİTAK, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Sabancı Üniversitesi ortak çalışmasıyla kauçuk esaslı emici bir sorbent üretip uluslararası patentini almıştık. Ancak emişi çok yavaştı. Petrol ve türevlerini 1 haftada emebiliyor ve tekrar kullanılamıyordu. Geliştirdiğimiz yeni sorbentin ise 1 gramı 25 gram petrolü 1 dakika içinde emiyor. Bu ürünün patent başvurusunu da 2007 Mart ayında yaptık” dedi.

Prof. Dr. Oğuz Okay, TÜBİTAK’ın 459 bin YTL ile destek verdiği projenin, İstanbul Boğazı’nda petrol bakımından tehlikeli bölgelerin saptanmasının ardından buralarda kullanılacağını söyledi. Büyük sorbentlerin bir geminin arkasına takılarak riskli bölgelerdeki petrol ve türevlerini toplayabileceğini belirten Okay, şunları söyledi: “Sorbent petrole doyduktan sonra denizden çekilerek bir makine yardımıyla sıkılabilir. Geri verdiği petrol ve türevleri de bir depoda toplanır. Sorbent tekrar tekrar kullanılabildiği için çalışmalar hızlı bir şekilde tamamlanır”.

Buluşla ilgili makale, Amerikan Kimya Derneği’nin, Macromolecules[1] dergisinde de yayımlandı.

Daha fazla ayrıntı ve video görüntüleri için www.kimya.itu.edu.tr/ookay

Notlar:
Makrogözenekli Polimerik Jel Sentezleri’nin, Temel Bilimler Araştırma Grubu’nda, AR-GE çalışmaları yürütülmektedir. (Proje No: 197T011)
[1] Ceylan, D., Oktay, O., 2007. Macroporous Polyisobutylene Gels: A Novel Tough Organogel with Superfast Responsivity, Macromolecules, V. 40, No. 24, pp. 8742 – 8749.

Kaynakça:
Yaşar, S. 2008. Petrol kirliliğine karşı Türk süngeri, Hürriyet, İstanbul, hurriyet.com.tr, 2 Ocak 2008 tarihinde ulaşılmıştır.